Vergeten sporthelden: Leo Lauer

De vorige vergeten sportheld Madzy Rollin Couquerque zal ongetwijfeld wel eens de held van vandaag hebben ontmoet: sportjournalist Leo Lauer. Dat moet dan voor 11 maart 1931 zijn geweest, want toen stierf deze Meester van de Flits na een motorongeluk. Het doet wat denken aan Theo Koomen...

In de kasten van de Koninklijke Bibliotheek KB staan twaalf boeken van Leo Lauer. Ze gaan bijna allemaal over sport, op een enkele uitzondering na. Vooral het werk Waarom werd Pisuisse vermoord? uit 1927 valt op, omdat hierover een enorme rel ontstond. Die keer dat hij zich buiten de sport bewoog, ging bepaald niet onopgemerkt voorbij.

Het was een enorme affaire rond de cabaretier Jean-Louise Pisuisse. Deze grondlegger van de Nederlandse kleinkunst had nogal een uitbundig liefdesleven, wat hem in 1927 het leven kostte. Jenny Gilliams was net zijn echtgenote geworden – inmiddels zijn derde. Zij had het echter ook nog kort gedaan met tenor Tjakko Kuiper, maar stopte deze relatie.

Op 26 november 1927 nam de tenor wraak op het Rembrandtplein in Amsterdam: hij vermoorde Pisuisse en zijn vrouw en sloeg daarna de hand aan zichzelf. Lauer schreef genoemd vlugschrift over de affaire, maar dat werd na klachten van nabestaanden in beslag genomen. Hans P. van den Aardweg kwam daarna met het vlugschrift Waarom schreef Leo Lauer zijne brochure omtrent den dood van Jean Louis Pisuisse? Helaas ligt dat niet bij de KB.

De begrafenis van het echtpaar Pisuisse

Revue der Sporten

Maar goed: we moeten het hier over sport hebben. Lauer begon op 1 juni 1907 met het tijdschrift Revue der Sporten, dat op deze site regelmatig wordt geciteerd. Het was het eerste geïllustreerde sporttijdschrift van ons land. Met hart en ziel stortte hij zich hierop en was daarom bijzonder gefrustreerd toen zowel het blad hij begin jaren twintig door de uitgever eruit werden gegooid.

Op 29 augustus 1910 had dagblad Het Centrum dit slechte nieuws

‘Sportman en vechter, die Lauer was’, schreef dagblad Het Vaderland in 1931, ‘bleef hij niet lang zonder een orgaan, waarin hij zijn strijd voor de belangen voor de sport – zooals hij die zag – kon voortzetten. En zo ontstond zeven jaar geleden Sport in beeld.’

De drift

Het leven van Lauer was inderdaad een strijd, en hij zag daardoor in zijn woede en drang de realiteit soms niet meer. ‘Juist door de drift waarmede hij leefde’, meende eerdergenoemde Van den Aardweg, ‘zag hij vaak meer de schijn dan de werkelijkheid der feiten. Wanneer er meer rust, meer bezinning in hem geweest was, zou hij vermoedelijk een kunstenaar geworden zijn, die een durend relief gegeven had aan het literaire front van Nederland.’

En dat had hem in 1927 dus zo duidelijk getroffen met zijn vlugschrift. Toch heeft Lauer ons veel nagelaten, alhoewel we dat eigenlijk niet weten. Het zijn om te beginnen al die jaargangen aan sporttijdschriften, waaruit we veel foto’s en informatie halen om op deze site te plaatsen.

Eén van de twaalf boeken

Zoet nieuw geluk

Ook heeft hij één van de beroemdste en mooiste zinnen geschreven van de klassieke Nederlandse sportjournalistiek. In 1913 versloegen de Nederlandse voetballers voor de eerste keer Engeland en sportpionier Pim Mulier was daarbij. Mulier probeerde zich in alle emotie aan de massa te onttrekken, maar Lauer had het door.

Hij schreef over Mulier, die ‘correct in het zwart, hoog gehoed, (…) stillekens voor zich uitkeek naar het woest gedans en golven der menigte, telkens zijn ogen afwiste, met niemand sprak, voor zichzelf bewaarde het zoete van het nieuwe geluk.’

Jaap Eden

In Haarlem is ook nog een nalatenschap van Lauer te zien. Op de algemene begraafplaats aan de Kleverlaan staat bij de hoofdingang het graf van Jaap Eden, oud-wereldkampioen schaatsen én wielrennen. Daarop staat een grafmonument, waarvoor Lauer het geld heeft ingezameld.

Het graf van Jaap Eden

Al bij leven hielp de sportjournalist de gevallen topsporter, die ten onder was gegaan aan drank en sigaren. In zijn laatste jaren kon Eden niet eens meer zorgen voor zijn zoon Jaap jr. Om aan geld te komen, wilde Eden al zijn trofeeën verkopen. Daarom werd meteen het Jaap-Eden-Comité opgericht, dat dit wilde voorkomen. Naast Lauer zat ook toenmalig NOC-voorzitter F.W. Baron van Tuyll van Serooskerken in dit comité, dat op 29 maart 1922 een oproep plaatste.

‘Ondergeteekenden meenden tegen een dergelijk voornemen te moeten waarschuwen. Zij beschouwen deze kunstvoorwerpen als een onderdeel onzer sport-historie, en de verloting daarvan, die de kans opent, dat deze bekers op niet waardige plaatsen belanden, achten zij in strijd met de piëteit, waarmede men deze sportprijzen van geschiedkundige hoedanigheid dient te behandelen.’

Een andere oproep

Drie jaar later stierf Eden, berooid en eenzaam. Er was zelfs geen geld voor een mooi grafmonument ter nagedachtenis aan de eerste grote sportheld van Nederland. Dank zij de inspanningen van Lauer kun je nu nog steeds gaan kijken naar dit graf.

Lauer was één van de eerste grote liefhebbers van de gemotoriseerde sport. Hij schreef er veel over - al in 1907 in de Revue der Sporten. Over ballonnen, motorboten, vliegtuigen, auto’s – hij kreeg er geen genoeg van. Juist die gemotoriseerde sport maakte een einde aan zijn leven.

In maart 1931 had hij een motorongeluk nadat een auto achterwaarts was gereden en Lauer had geschept. In eerste instantie leek dat het redelijk was afgelopen, volgens Het Vaderland op 9 maart: ‘De heer Lauer is er nog vrij goed afgekoomen.’ Twee dagen later schreef dezelfde krant dat hij was overleden.

‘Hij was de meester van de ‘flits’, van de korte, snel-vergankelijke impressies’, schreef – alweer - Van den Aardweg. ‘Maar wij kunnen ons troosten met de gedachte, dat hij een persoonlijkheid en een journalist werd, onvergetelijk voor hen, die hem gekend en gelezen hebben.’

De volgende vergeten sportheld riep zichzelf uit tot bokskampioen van zowel Nieuw-Zeeland als Nederland.

Sportjournalistiek · Vergeten sporthelden

permalink | ga naar reacties |

Reacties