Zoeken

Beste Jurryt,

Interessant epistel schreef je vorige week over Johan Cruijff: “Het is altijd weer een spektakel om te zien wat zijn aanwezigheid doet met mensen, die normaal gesproken nuchter en verstandig handelen. In de directe omgeving van Cruijff zijn ze weer twaalf jaar oud en bedelen ze nederig om zijn aandacht.”

Ik voelde me enigszins betrapt bij het lezen van die passage, want ja: zo is het. Ik heb Johan Cruijff eenmaal ontmoet en hoewel het een professionele ontmoeting betrof, was ik overrompeld door het besef dat ik met Johan Cruijff liep te praten. Ik heb me ingehouden, maar ik had met hem op de foto gewild en zijn krabbel willen vragen. Het speet me ook heel erg dat ik thuis niet een mooie tekening voor hem had gemaakt. Met vingerverf, bijvoorbeeld, of wasco.

Op dezelfde wijze voelde ik ook de euforie toen Cruijff in februari 2008 op de vergadering van de ledenraad verscheen en zich bereid verklaarde om Ajax, zijn oude liefde, uit het slop te halen. Het stelde niet al te veel voor, dat bleek eigenlijk meteen al (Cruijff bleef ‘extern’ en zou eenmalig aangeven wat er volgens hem moest gebeuren), maar toch had ik mezelf niet in de hand: het ‘Jopie is terug’-virus nam me in de houdgreep, en met mij de rest van Nederland.

Sindsdien is er wel iets veranderd. Johan Cruijff kreeg met zijn onofficiële voetbalzoon Marco van Basten onenigheid over de jeugdopleiding en gaf zijn opdracht terug aan het het bestuur. Terwijl hij verongelijkt zijn ivoren toren weer opzocht, barstte op aarde voor het eerst zoiets als venijnige kritiek los: er kwam een agressieve vorm van Cruijff-ontheiliging op gang. Lees het gemiddelde Ajax-supportersforum maar eens wanneer Cruijff weer iets over Ajax heeft gezegd of geschreven: zeker de helft van de fans vindt tegenwoordig dat de man zijn kop moet houden, in plaats van altijd maar dat eigenwijze getetter vanaf de zijlijn.

Steeds meer columnisten durven Johan Cruijff af te schilderen als een soort Gekke Henkie, die zijn eigen gebeuzel niet eens meer snapt, naïeve voetbalwijsheden uit het jaar nul debiteert en het contact met de werkelijkheid begint te verliezen. Cruijff is niet langer boven de discussie verheven. Tótdat de criticasters in het Olympisch Stadion zijn handje mogen schudden, uiteraard. Dan weer even wel.

Ik heb moeite met dat ‘Cruijff-bashen’. Johan Cruijff is de grootste voetballer die we ooit hadden. Hij heeft Ajax zo ongeveer eigenhandig de mythische status bezorgd waarvan we ons pas nú beginnen te realiseren dat hij wel degelijk op kan, net als de gasbel van Slochteren. Als trainer deed Cruijff er nog even een Europacup II bij, waardoor Ajax tot het selecte rijtje Europese clubs hoort dat alle Europacups minimaal eenmaal won.

Als ik aan Johan Cruijff denk, denk ik aan al die feiten en dat moet ook altijd zo blijven. Ik ben er bovendien van overtuigd dat hij elke voetballer iets zou kunnen leren: over baltechniek, over loopwerk, over tactisch positie kiezen. Maar dat betekent allemaal nog niet dat Johan Cruijff ook de man is die een moderne voetbalorganisatie kan inrichten en (her)structureren, en voor die organisatie kan bepalen welke mensen er in dienst genomen moeten worden. Zo ver ben ik inmiddels wel.

Johan Cruijff was van mening dat geen beroep op Louis van Gaal moest worden gedaan en dat Marco van Basten als hoofdtrainer moest worden aangesteld. Dat kwam hij even vertellen, in februari 2008, en het bestuur nam het klakkeloos van hem aan, ook al had Johan Cruijff dat hele Coronel-rapport niet gelezen. Nou Johan: bedankt. Als hij voor de jeugdopleiding ongeveer net zulke lumineuze ingrepen in zijn hoofd had, ben ik blij dat het er niet van is gekomen. Dan had het Ajax nog veel meer gekost dan één landstitel.

Niemand mag van Johan Cruijff zeggen dat hij een ‘dorpsgek’ is, of een ‘lafbek’, of dat ‘die vent een keer zijn muil moet houden’ (zomaar drie recente citaten van Ajax-supportersfora). Zo práát je domweg niet over de grootste Ajacied ooit. Maar wat Ajax wél moet doen, is hem (als hij zich nog eens beschikbaar stelt) met het grootst mogelijke respect uitleggen dat Ajax het voor de verandering eens een paar jaar zelf gaat proberen. Als hij zich daardoor beledigd voelt, tja, dan zij dat zo.

Vandaag begint voor Ajax de voorbereiding op een nieuw seizoen. Wéér een seizoen dat de kentering moet brengen. Of die er komt? Ik durf er niet meer van overtuigd te zijn. Maar ik vind wel dat Rik van den Boog en Martin Jol deze zoveelste reddingspoging op autonome wijze moeten leiden. Dus zónder te luisteren naar Johan Cruijff.

Welke zieners en voetbalgoden worden er dit jaar trouwens boven De Kuip uit een helikopter geduwd, Jurryt? Een samenwerking tussen Been en Beenhakker klinkt in elk geval geweldig.

Mazzel!

Menno