De opmerkelijke wielercarrière van Piet Dickentman

Wielrenner Piet Dickentman (1879 – 1950) was een eeuw geleden een grootheid in de internationale sportwereld. In eigen beheer heeft André Stuyfersant een boek geschreven over Dickentman. Originele filmbeelden uit de jaren 20 hier.

Piet Dickentman zelf

Het is bewonderenswaardig hoeveel tijd, energie en geld André Stuyfersant heeft gestoken in het maken van een boekje over een volkomen vergeten sportheld van begin vorige eeuw. Stuyfersant heeft zelf een verleden als amateurrenner en schrijft sinds 1994 veel over sport. Voor zijn boek heeft hij de oudste dochter van Piet Dickentman opgespoord en archieven doorgespit. 

Omdat de auteur alles in eigen beheer heeft gehouden, staan er her en der wel typfouten in en leest het soms wat minder prettig dan een professioneel verzorgd boek, maar de informatie die we ervoor terugkrijgen maakt meer dan goed. We kunnen zo kennismaken met een man, die een eeuw geleden een grootheid was, maar die nu door iedereen is vergeten. Hopelijk is er een uitgever bereid om met Stuyfersant te praten over een officiële publicatie met professionele begeleiding.

Een pionier

Stuyfersant neemt ons namelijk mee naar de Nederlandse sport van een eeuw geleden, die toen weinig voorstelde - vooral in internationaal opzicht. Hierop waren enkele uitzonderingen, zoals wielrenner en schaatser Jaap Eden, zwemmer Piet Ooms, roeier Janus Ooms en wielrenner Mathieu Cordang.

In dit kleine rijtje hoort ook Dickentman thuis, die met name in Duitsland grote successen had door te koersen achter de motoren. Ook speelde hij een pioniersrol op het technische vlak, want hij was in 1904 de allereerste baanrenner die een veiligheidshelm gebruikte. Niet ontrecht, want de gevaren in zijn sport waren enorm met snelheden van soms meer dan honderd kilometer per uur!

Deze wedstrijden achter de motor waren een eeuwige flirt met de dood, zoals Stuyfersant schrijft. Dodelijke ongevallen waren daarom een normaal verschijnsel op de wielerbaan. In 1909 bijvoorbeeld vielen er in Berlijn zelfs negen doden door een ontplofte motor in het publiek. Alhoewel ook Dickentman minstens tien keer hard is gevallen, overleefde hij uiteindelijk wel zijn sport – mede door gebruik van de valhelm. Opvallend, want volgens Stuyfersant zijn er van 1903 tot 1928 maar liefst veertig doden gevallen.

Door die enorme gevaren trokken de baanrenners wel grote aantallen toeschouwers aan, zodat er veel geld in deze wereld rondging. Dickentman werd hier onmetelijk rijk door en nam daarom bewust risico’s. Hij verdiende hiermee grote sommen geld, waardoor hij in staat was dingen te doen, die nu nog onwaarschijnlijk klinken. In 1908 kocht hij de auto van koningin Wilhelmina, waarin hij zich met een privéchauffeur naar de wedstrijden liet vervoeren. In die tijd bezat hij zelfs al een eigen vliegtuigje, schrijft Stuyfersant.

Helemaal idioot klinkt het in onze oren dat de baanrenner met geld strooide naar zijn fans! Sommige mensen zeiden dat hij dat deed om meer supporters te krijgen, waar anderen meenden dat hij die mensen juist wilde afleiden om zich een weg door de massa te banen.

Voor zijn fietsenwinkel in de Scheldestraat in Amsterdam

Het einde

De Eerste Wereldoorlog speelde een belangrijke rol in het leven van Dickentman, omdat de wedstrijden achter de motor door de brandstoftekorten niet meer door konden gaan in Duitsland. Aangezien Dickentman daar toen woonde, was er voor hem niets meer te verdienen. Na de oorlog verloor hij ook nog eens al zijn geld door de hyperinflatie in Duitsland. Helemaal berooid keerde hij terug naar Amsterdam om er nog tot eind jaren twintig – hij was toen vijftig! – te koersen. Nadat hij met zijn sport definitief was gestopt, begon hij een fietswinkel in de Scheldestraat in Amsterdam, die nog steeds bestaat. Dit nieuwe bestaan was voor de oude sportheld een kwelling, waar hij langzaam maar zeker vereenzaamde.

Van die laatste fase uit zijn leven bestaan nog filmbeelden, die voor de eerste keer via internet zijn te zien. We hebben beelden van een wedstrijd uit 1926 in het Oude Stadion van Amsterdam, naast het huidige Olympisch Stadion. Helemaal aan het einde verschijnt Dickentman in beeld. Een ander fragment is uit 1922, waarin Dickentman meeloopt in een begrafenisstoet als gangmaker Christiaan Orlemans naar zijn laatste rustplaats wordt gebracht. Tot slot is er beeld van zijn fietsenwinkel aan de Scheldestraat, waarin hij doet als hij een fiets repareert.

Het boek, onder vermelding van naam en adres, is te bestellen door overmaking van 14,50 euro, (12,50 euro boekje en 2,00 euro verzendkosten) op ING-rekening 2828253 t.n.v. A. Stuyfersant. Meer informatie staat op zijn eigen website – hier.

Sportboeken · Vergeten sporthelden · Wielrennen

permalink | ga naar reacties |

Reacties