Hoeveel olympisch kampioenen heeft Nederland?

In het Holland Heineken House in Vancouver is een Wall of Fame met de Nederlandse olympische medaillewinnaars. Hier gelden echter andere criteria dan in de Wall of Fame in het Olympisch Stadion. Hebben we 96, 97, 99 of 104 kampioenen?

De Nederlandse olympiërs van 2008 bij de Wall of Fame in de Marathonpoort in Amsterdam

NOC*NSF heeft in het Holland Heineken House een Wall of Fame ingericht als eerbetoon voor de Nederlandse sporters, die olympische successen hebben geboekt. Hierbij zitten 96 olympische kampioenen, waar er in Amsterdam maar liefst 99 zijn. Er is zelfs een theorie dat Nederland 104 kampioenen heeft!

Die verschillende tellingen worden hier uitgewerkt om er wat meer grip op te krijgen. Hierbij wordt één titel per winnende prestatie gerekend en niet per persoon. Anky van Grunsven is dus één titel, net als de Holland Acht.

IOC en NOC*NSF: 96 gouden medailles voor Nederland

NOC*NSF volgt de criteria van het IOC, dat de roeimedaille van 1900 niet als Nederlands erkent. Die titel werd namelijk gewonnen met een onbekend Frans jongetje als stuurman. Daarom zegt het IOC nu dat dit een mixed team was en niet een Nederlands team. Hoogstwaarsschijnlijk komt die erkenning binnenkort alsnog.

Verder erkent het IOC de gouden medailles van de Kunstolympiade niet meer.

En zo komen we uit op 96. Dat is dus ook het aantal dat in Vancouver wordt aangehouden, ook door Infostrada Sports.

Statistieken met alleen sportieve winnaars: 97 voor Nederland

Wie deze methode gebruikt, telt de Nederlandse roeimedaille van 1900 mee. Daarmee komt het aantal dus op 97. De twee kunstmedailles vallen hier buiten. Eigenlijk wordt deze telling op geen enkel officieel niveau gebruikt.

Gerard van Velde voor de vermelding van zijn naam op de Wall of Fame

Het Olympisch Stadion: 99 gouden medailles voor Nederland

In het Olympisch Stadion zijn twéé Walls of Fame: in de Marathonpoort met de namen van alle Nederlandse olympische kampioenen – dus vanaf 1896 – en in de Koninklijke Ingang met de namen van alle olympisch kampioenen van 1928 – zowel Nederlands als internationaal. De eerste is voor iedereen te bezichtigen, waar voor de tweede eerst gesloten deuren moeten worden geopend.

Deze Walls of Fame zijn na de Olympische Spelen van 1928 gemaakt volgens een besluit van het IOC zelf. In 1921 hield dit comité in Lausanne namelijk een sessie, waar besloten werd dat de namen van de olympische kampioenen moeten worden vermeld op de plaats waar ze hun overwinning behalen, dus in het betreffende Olympisch Stadion.

In het voorstel van IOC-lid Alexander Mercati stond dat ’the names of all Olympic winners should be engraved on a plaquette and put up on the walls of the Olympic Stadium.’

Dat gebeurt dus inderdaad in Amsterdam. Op beide Walls of Fame worden ook nog de winnaars van de Kunstolympiade genoemd, want volgens de criteria van 1928 waren die toen gelijkwaardig aan sportief goud. Dat had het IOC bepaald tijdens de 11e IOC Sessie, die in 1910 in Luxemburg werd gehouden.

Ton Bijkerk, secretaris-generaal van de International Society of Olympic Historians, schreef me hierover: ‘Daar dwong Pierre de Coubertin min of meer persoonlijk af dat het organisatiecomité van Stockholm 1912 een Art-Competition moest organiseren als volwaardig onderdeel van de Olympische Spelen met gelijke prijsmedailles en diploma's. Juist die beslissing tot gelijkheid in behandeling maakt dat de Olympische kampioenen in de kunstafdeling van 1912 tot en met 1948 als volwaardige Olympische kampioenen moeten worden beschouwd. Vanaf 1952 bestaat de Kunstolympiade niet meer en is dus niet meer relevant.’

Het Olympisch Stadion erkent dus wél de twee kunstmedailles van 1928, omdat deze volgens de normen van 1928 als gelijkwaardig werden beschouwd met de sportmedailles. Het gaat dan om:

Jan Wils, architect

Isaac Israëls, schilder

En zo zijn er opeens 98 namen: de 96 van NOC*NSF en de twee kunstmedailles. Daarmee zijn we er nog niet, want ook de olympische titel van de Nederlandse roeiers van 1900 staat in de Marathonpoort vermeld, inclusief het onbekende Franse jongetje.

Hierin verschilt het Olympisch Stadion dus van het IOC, en daarmee van NOC*NSF. Amsterdam staat al op 99 namen, waarmee de volgende winnaar als honderdste wordt bijgeschreven op deze Wall of Fame.

Marianne Timmer en Ireen Wüst in 2006 bij de Wall of Fame

Ton Bijkerk: 104 gouden medailles voor Nederland

Een jaar geleden schreef Ton Bijkerk in samenwerking met dr. Karl Lennartz (president van de ISOH) en gezaghebbend olympisch historicus Volker Kluge over de Olympische Spelen van Parijs 1900. Het komt erop neer dat zij die Spelen anders interpreteren dan het IOC.

Kort samengevat waren de Spelen van 1900 – volgens onze normen – een puinhoop. Deze Spelen waren onderdeel van de Internationale Wereldtentoonstelling in Parijs, waardoor de meeste sporters niet eens wisten dat ze aan een olympisch evenement deelnamen! Ook organiseerde de Internationale Wereldtentoonstelling zelf wedstrijden, waardoor helemaal niet meer duidelijk is wat nou olympisch was en wat niet.

Volgens Bijkerk c.s. moeten daarom álle sportwedstrijden van 1900 worden meegeteld in de statistieken - ook wedstrijden voor professionals en met een handicap. Het gaat hierbij dus om de normen van 1900 zelf.

Dan blijken niet alleen eerdergenoemde roeiers op de eerste plaats te zijn geëindigd, maar ook nog de volgende Nederlanders:

Gerard Anne van den Bergh: schieten; militair geweer - 200 meter, junioren.

Harrie Meyers: wielrennen; 2.000 meter sprint, professionals.

Mathieu Cordang: wielrennen; 3.000 meter sprint, professionals.

Mathieu Cordang: wielrennen; 24 uurs-race met gangmaking (Bol d’Or), professionals;.

Harrie Meyers (met de Italiaan Fernando Tommaselli): wielrennen; tandem over 2000 meter, professionals.

En zo komen we uit op 104 Nederlandse kampioenen…

De praktijk

Deze affaire lijkt niet interessant voor mensen buiten de kleine wereld van de sportgeschiedenis, maar toch zijn er praktische problemen. Stel bijvoorbeeld dat Sven Kramer vanavond zijn wedstrijd wint.

Volgens het Olympisch Stadion is hij dan de honderdste olympisch kampioen uit Nederland. Feest, persbericht eruit, want er is een mijlpaal bereikt. Nederland wordt dan het zestiende land dat het aantal van honderd gouden plakken op de Spelen haalt.

Volgens NOC*NSF zitten we dan pas op 97, en is er nog geen extra reden voor feest. Aangezien het comité die mijlpaal graag wil vieren, moet het Olympisch Stadion daarom dat niet op een ander moment doen. Mart Smeets zou ervan in de war kunnen raken en dat moeten we niet hebben.

Het Olympisch Stadion en NOC*NSF hebben daarom afgesproken de telling van de Wall of Fame van Vancouver aan te houden. Maar als Kramer vanavond wint, zal zijn naam wél als honderdste worden toegevoegd in Amsterdam.

Tot slot: de 99 kampioenen volgens het Olympisch Stadion staan hier.

Nederlands goud · Olympisch Stadion Amsterdam · Olympische Winterspelen · Olympische Zomerspelen

permalink | ga naar reacties |

Reacties