Zoeken

Met de overwinning van Getu Feleke afgelopen zondag op de 42,195 kilometer van Amsterdam werd de invloed van Ethiopische hardloopkanonnen in de mondiale atletiekwereld opnieuw bevestigd. Al 50 jaar draaien atleten uit het voormalig Abessinië mee aan de top van het lange afstandlopen.

Een tendens die werd ingeluid door Abebe Bikila: met zijn roemrijke overwinning op de marathon van Rome op 10 september 1960 verbaasde hij miljoenen, eens temeer omdat hij blootsvoets over de Romeinse kasseien draafde. Een halve eeuw na Bikila’s overwinning werden de atleet, zijn triomfen en zijn grote persoonlijke tragedie – hij belandde in 1969 in een rolstoel – dit jaar herdacht; zowel in Rome als in Ethiopië. Een tweeluik op locatie.

Rome, 21 maart 2010

Eerst de marathon van Rome lopen, dan sterven. Zo ongeveer luidde het adagium dat ik al jaren had geïnternaliseerd: als ik in mijn leven een marathon zou gaan lopen, dan zou het in de Italiaanse hoofdstad zijn. Starten en finishen bij het Colosseum, heuvel op, heuvel af, langs monumenten, antieke beelden, over bruggen en oude straatkeien.

Al die jaren was de naam Abebe Bikila voor me verborgen gebleven. Natuurlijk, ik wist van de Ethiopische hardloopwonderen. Maar Abebe Bikila? Pas toen ik eind 2007 voet op Ethiopische bodem zette, volgde een crashcourse over ‘s lands hardloopgeschiedenis; onvermijdelijk als je binnen een paar weken na aankomst bij het Hilton Hotel Haile Gebrselassie tegen het lijf loopt en als je op hét hardloopparcours bij uitstek, de Entoto-bergen in de buurt van hoofdstad Addis Abeba, de 10.000 meter-meester Kenenisa Bekele en andere grootheden over de paden ziet vliegen. Hardlopen is onafscheidelijk verbonden met Ethiopië.

Verbaasd was ik over de snelheid waarmee de profs en semiprofs voortsnelden, in groepjes of individueel, mannen of vrouwen, het deed er niet toe. Ik had het nakijken. Tot ik begin 2010, na twee jaar hard trainen, zowaar in het kielzog van sommige lopers wist te blijven. Nee, zouden ze zich voluit geven, dan had ik het pertinent afgelegd. Maar ik begon er te komen.

En inmiddels wist ik ook wie Abebe Bikila was. Een boerenzoon die zijn geluk wilde beproeven in de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba. Hij sloot zich aan bij het regiment van keizerlijke lijfwachten, waar hij opviel tijdens de atletiektrainingen. De Finse coach, Onni Niskanen, zag in hem een aanstormend talent.

Tijdens de Olympische spelen in Rome overtrof Bikila de verwachtingen. Een invalbeurt was het eigenlijk. Eén van zijn teamgenoten moest afhaken. De meeste gesponsorde schoenen waren al verdeeld. Het paar dat Bikila aanhad, knelde zijn voeten af. Ach, laat ook maar, moet Bikila hebben gedacht. Hij liet de schoenen voor wat ze waren en verscheen blootsvoets aan de start. Zo had hij altijd getraind en zo zou hij deze wedstrijd ook gaan lopen.

Hij bereikte als eerste de eindstreep. In een tijd van 2.15.16. Ongekend. ‘Ik had nog zeker 10 tot 15 kilometer in dit tempo kunnen doorlopen,’ verklaarde hij bij binnenkomst. Lucht genoeg. Het voordeel van op hoogte trainen – Addis Ababa ligt op 2.600 meter, de top van Entoto op 3.200 - zal ertoe hebben bijgedragen.

In het feestvierende Ethiopië deed al snel een prikkelende uitspraak de ronde: ‘Er waren een miljoen Italianen nodig om Ethiopië binnen te vallen, maar er was maar één Ethiopische soldaat nodig om Rome te veroveren.’ De opmerking refereerde aan de twee invasies van Italië – de laatste onder Mussolini - die beide keren door het Ethiopische leger werden geneutraliseerd. Ethiopië was het enige Afrikaanse land ten zuiden van de Sahara dat aan kolonisatie wist te ontkomen.

Bikila’s zege was een politiek getinte overwinning. Het weerhield de Italianen er niet van mee te gaan in de verering van Bikila. Een halve eeuw na dato moest het sportfeit herdacht, op 21 maart tijdens de jaarlijkse Marathon van Rome. Een race in het teken van de grote Ethiopische atleet.

Ik had me ingeschreven en mezelf een uur speling gegeven op Bikila’s tijd. In 3 uur, 15 minuten en 16 seconden, zo hield ik mezelf voor, zou ik over de finish gaan. Getooid in het Ethiopische hardlooptenue en mét schoenen aan m’n onderstel. Honderden kilometers liep ik de maanden voorafgaand. De mores van de marathon maakte ik me eigen met speurtochten over het web en door gesprekken met trainingsmaatjes.

Afgetraind stond ik in de startblokken bij het Colosseum. Na vijf kilometer vond ik het goede ritme. Born To Run, van Bruce Springsteen op m’n iPod. Waterfles in mijn handen. Kilometers door de oude stad, door groene buitenwijken en over lange asfaltwegen.

En toen die laatste zeven kilometer. Het afzien. De kasseien. Verdomme, een heuvel op het einde van de race. Ik was een minuut te laat bij de meet: 3.16.35. Maar inderdaad, ik kon nu sterven.