Oudste vermelding van Nederlands honkbal komt uit Doetinchem

Omdat Nederland zojuist zijn eerste wedstrijd op het WK Honkbal heeft gespeeld, wilde ik weten sinds wanneer deze sport in ons land bekend is. De oudste vermelding is van 1905, nota bene op een bijeenkomst van korfballers. En niet Amsterdam is de bakermat van deze sport, maar Doetinchem.

Op verschillende websites lees ik dat honkbal sinds begin vorige eeuw wordt gespeeld in ons land. De Honkbalsite schrijft bijvoorbeeld: ‘De Amsterdammer J.C.G. Grasé was op vakantie in de Verenigde Staten en zag daar enkele honkbalwedstrijden. Hevig onder de indruk introduceerde hij na zijn terugkomst het spel in Nederland. Door zijn achtergrond als docent Engels kon hij de moeilijke spelregels vertalen. In 1911 werden de eerste wedstrijden georganiseerd.’

Grasé werd inderdaad een dikke eeuw geleden in het Algemeen Handelsblad omschreven als ‘de ijverige bevorderaar van Honkbal’. Alleen meldde deze krant al op 13 juli 1910 dat er in Nederland honkbalwedstrijden werden gespeeld, dus een jaar eerder dan de Honkbalsite stelt. ‘Voor degenen, die met dit spel wenschen kennis te maken een goede gelegenheid!’

Ook de KNBSB heeft iets over de geschiedenis op haar website staan: ‘Ergens in Holland werd er al in 1908 honkbal gespeeld.’ Met behulp van de digitale krantenarchieven blijkt dat dit enkele jaren eerder al is gebeurd.

Rijksopvoedingsgesticht

De Leeuwarder Courant bracht op 21 mei 1906 het nieuws dat de Amsterdamsche Bond voor Lichamelijke Opvoeding de spelregels van het honkbal op papier had gezet en uitgegeven. Dat scheelt alweer twee jaar, in ieder geval in Amsterdam - de stad die de bakermat van het Nederlands honkbal wordt genoemd. Maar ook dat is niet waar, want in Gelderland werd al eerder melding gemaakt van honkbal. Die sport was daar in 1905 soms populairder dan korfbal!

Dat bleek op een jaarvergadering van de Nederlandsche Korfbalbond, waar het Algemeen Handelsblad op 23 januari 1905 melding van maakte. Een van de agendapunten was de opkomst van het toen nog piepjonge korfbal, waarbij opvallend nieuws kwam over Rijksopvoedingsgesticht Kruisberg in Doetinchem. Alhoewel volgens de rapporteur in Doetinchem ‘het korfbal pas zeer onlangs is ingevoerd, wordt het door de jongens evenwel nog niet zo gaarne als slinger- of honkbal gespeeld.’

Met andere woorden: begin januari 1905 was honkbal uiterst populair in Doetinchem, waardoor we ervan uit mogen gaan dat deze sport daar ook al in 1904 bekend was. Hebben we inmiddels toch al vier jaar afgeknabbeld van deze ontstaansgeschiedenis.

P.F. Matthijssen uit Amsterdam

Als we nog meer willen weten, moeten we niet alleen kijken naar eerdergenoemde Grasé, die een eeuw geleden een belangrijke rol speelde bij Bond voor Lichamelijke Opvoeding, maar ook naar P.F. Matthijssen, die in 1905 op de Potgietersstraat 30 in Amsterdam woonde. In het Nieuws van den Dag van 10 mei 1905 werd deze naam en dit adres genoemd voor belangstellenden van een gratis deelname aan een spelleidercursus in honkbal, kastie en kaatsen.

Heel interessant, want als deze persoon in 1905 al in staat was om de spelregels van het honkbal over te brengen, moet die al langer hiervan op de hoogte zijn geweest. Zou er daarom contact zijn geweest met Grasé?

En jawel hoor: via de digitale krantenarchieven weten we dat deze twee inderdaad met elkaar in contact stonden: op 18 april 1910 stond in Het Nieuws van den Dag dat dit tweetal plaats had genomen in de spelregelcommissie van het slagbal – wéér zo’n jonge sport.

Dankzij de digitale krantenarchieven blijkt honkbal dus enkele jaren eerder in Nederland te zijn begonnen dan tot nu toe was verondersteld. En niet Amsterdam, maar Doetinchem was de eerste Nederlandse stad waar deze sport werd beoefend.

Honk- en softbal

permalink | ga naar reacties |

Reacties