Nederland heeft zich afgelopen zomer vooral geschaamd voor zichzelf. Dat blijkt uit onderzoek van het Mulier Instituut, centrum voor sociaal-wetenschappelijk sportonderzoek. Alleen de prestaties van het Nederlands Elftal en de olympiërs zorgden voor een kleine glimlach.

Spanje won onlangs het EK voetbal. Dat gebeurde in het Ernst Happelstadion in Wenen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog diende dit stadion als gevangenis. Van de 1.000 gevangenen die vanuit dit stadion naar het concentratiekamp Buchenwald werden afgevoerd, overleefden slechts 26 personen de oorlog.

Spanje is dus de opvolger van Griekenland. Europa heeft weer een kampioen om trots op te zijn. En weer spoelt een hoofdprijs aan op de kust van de Middellandse Zee. Van alle deelnemers maakte de ploeg van Luis Aragones de meest constante indruk met een hoog niveau.

Volgens Simon Kuper wint een land alleen nog een voetbaltoernooi als de spelers topfit zijn. Ook zagen we de terugkeer van de nummer 10.  

Wanneer vanavond voor de finale het Spaanse volkslied zonder tekst wordt gespeeld, kijkt Sergio Ramos weer naar de hemel. De rechtsback van Real Madrid zal met zijn gedachten bij zijn maatje zijn, met wie hij als straatschoffie zijn droom deelde van het spelen van zo’n grote finale.

Duitsland – Spanje is de finale van Euro-2008. De opgeblazen Coupe Henry Delaunay (tweemaal zo groot als de originele) komt tenminste in handen van een topland. De organisatie kan tevreden zijn maar heeft straks veel te evalueren.

De dagen tussen de halve finale en de finale zijn voor elke deelnemer uren van aftellen. Veel spelers snakken naar het einde van het toernooi. Ze kunnen niet wachten om te weten of ze eeuwige roem gaan behalen of dat het alsnog misgaat. Daarbij is het nog te vroeg om terug te kijken op een mooi toernooi. Ook voor de toeschouwers, want pas na de finale weten we of het een echt mooi toernooi was.

De tweede halve finale staat vooral in het teken van Guus Hiddink. De wondertrainer van Rusland heeft met zijn overwinning op Oranje eigenlijk al zijn credits verdiend maar wil graag de Otto Rehhagel van 2008 worden. Na het winnen van de Europa Cup (PSV) en de wereldcup (Real Madrid) zou hij graag dit EK op zijn erelijst bijschrijven. Het zou van hem helemaal een voetbalmagiër maken. Het wordt in ieder geval een duel tussen grootmeesters.

Donderdagavond treffen Rusland en Spanje elkaar voor de tweede keer op dit EK. Zo’n tweede confrontatie is niet uniek, behalve dat het al in de halve finale gebeurt.

In 1683 stonden de Turken voor de poorten van Wenen, nu kloppen de Ottomanen op de poort van Amsterdam-West. Zit ik net aan een lekker kopje Turkse thee (met zeven klontjes suiker), valt dit op mijn deurmat:

Duitsland – Turkije is vanavond meer dan een halve finale. Het is vooral een test om te bepalen of Duitsers en Turken goed kunnen samenleven. Met bijna drie miljoen vormen de Turken de belangrijkste minderheidsgroep in de Bondsrepubliek. Daarom spreekt Bild nu al over ‘die geilste Fussballparty der Welt.’

De Turken zijn onbegrijpelijk, doen alles fout en staan altijd achter. En daarom winnen ze vanavond misschien van de Duitsers.

De Verdieping van Nederland - de gratis topstukkententoonstelling van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief - toont 1000 jaar Nederlandse geschiedenis, taal en cultuur aan de hand van topstukken uit beide instellingen. Aangezien de zomer van 2008 in het teken staat van diverse sportevenementen, zijn er nu óók sportieve topstukken te zien.

In een paar dagen is het EK Frankrijk, Portugal, Nederland en Italië kwijt geraakt. Het viertal dat bij Euro-2000 nog samen in de halve finale stond. En Tsjechië en Griekenland, met Portugal en Nederland vier jaar geleden de halve finalisten, zijn sinds vorig weekeinde van het toneel verdwenen. Kortom, geen van de vier halve finalisten van Euro-2008 kwam in de afgelopen twaalf jaar zover op een EK.

Op de Duitse zender ZDF wisten ze het zeker: Oranje is uitgeschakeld omdat het de laatste poulewedstrijd met een B-ploeg aantrad. Net als bij Portugal en Kroatië heeft deze tactische zet het ritme gebroken. Is dit nu je reinste kolder, of daadwerkelijk ergens op gebaseerd? Bewijs met statistieken!

In de columntwist De Klassieker schrijven Ajacied Menno Pot en Feyenoorder Jurryt van de Vooren elkaar over het EK Voetbal. Türkiye! Türkiye!

Op de eerste rustdag van het EK zal het oranje legioen eigenlijk al terugblikken. De dramatische uitschakeling, hoe verdiend die ook is, heeft de echte liefhebbers van het voetbal geroerd.

Er is een nieuwe Oranje-trend doorgebroken: het massaal afreizen naar de stad van de wedstrijd - ook als er geen kaartjes meer zijn. Het motief voor de Oranje-gekte is veranderd van vaderlandsliefde tot carnaval. 

Spanje heeft op een groot toernooi nog nooit van Italië gewonnen. Dat is het uitgangspunt van de laatste kwartfinale van het EK. In Wenen staan twee nationale ploegen tegenover elkaar, die tegelijk veel en weinig met elkaar gemeen hebben.

De geschiedenis heeft geen mening. Luister.

Vandaag is het Midzomeravond en dan denken we al twintig jaar met plezier terug aan de historische overwinning van Oranje op Duitsland in Hamburg. Vanavond staat er echter een andere klus op het programma: Nederland – Rusland, maar vrij vertaald is het Oranje – Hiddink.

Nederland speelt vanavond tegen de Russen, net als in 1988 in de EK-finale. Hans van Breukelen werd toen onsterfelijk door zijn vingertje vlak voor een strafschop van de Russen. Alleen De Breuk zelf kon zich dat later niet meer herinneren, zegt hij in het boek Terug naar 1988 van Raf Willems en Hans Janssen - hier kopen.

...en mijn buren vieren feest!

Simon Kuper heeft een Turkse bron, die weet waarom het Turkse team uiteindelijk toch wint.

Na de eerste grote schifting in het toernooi zouden Clarence Seedorf en Mark van Bommel graag in de huid van David Trezeguet, Ludovic Giuly en Robert Pires willen kruipen. Dit drietal werd compleet genegeerd door de Franse bondscoach Raymond Domenech. Het is dan ook onverstandig om de vriendin van de bondscoach te proberen te versieren. Welkom bij Sportgeschiedenisboulevard.nl!

Nederland wint dit EK Voetbal toch niet. Daarom is het niet erg om hardop na te denken over de plek waar we Oranje gaan huldigen. Op naar Hilversum, Rotterdam en Amsterdam!

Oranje speelt zaterdag tegen het Rusland van Guus Hiddink. Voor het eerst moet het Nederlands elftal op een eindtoernooi zien af te rekenen met een landgenoot.

In de columntwist De Klassieker schrijven Ajacied Menno Pot en Feyenoorder Jurryt van de Vooren elkaar over het EK Voetbal. We zijn níet goed genoeg voor een Europese titel. Punt.

Joeptjoep-moment! We gaan beelden kijken van getoeter in Rusland. Want er is weer een land in extase nadat bondscoach Hiddink ze naar hogere voetbalsferen heeft gevoerd.

Met de eerste kwartfinale komt Euro-2008 in de beslissende fase. Het is elke avond alles of niets en dat maakt het toernooi in een klap leuker en overzichtelijker.

Het Nederlands elftal heeft gisteren niet alleen zijn sportieve plicht gedaan, maar ook een 24 jaar oud record gebroken. Vanaf nu is dit Oranje de beste deelnemer aan een EK in de eerste ronde.

Simon Kuper betrad vorige week de speciale lounge in de vip-zone van het Stade de Suisse in Bern, een uur voor de aftrap van Nederland-Frankrijk. Michael van Praag mocht hier niet komen.

Vandaag komt er een einde aan de groepsfase. Eén duel boeit nog: Rusland – Zweden. Het wordt zeker een mooi gevecht tussen twee ploegen die aan elkaar gewaagd zijn en waarvan de winnaar zaterdag tegen Oranje zal spelen in de kwartfinale. Welk team heeft onze voorkeur?

Luister. Sportgeschiedenis op zijn snelst.

De laatste wedstrijddag in groep C stond oorspronkelijk vooral in het teken van Italië – Frankrijk, maar door de oranje-orkaan gaat het er vandaag vooral om wat er gebeurt bij Nederland – Roemenië. Natuurlijk wil geen enkele speler die op het veld staat een wedstrijd bewust verliezen en dat zal vandaag ook het geval zijn. Maar onbewust speelt toch wel mee, dat Oranje niet met volledige overgave aan de wedstrijd zal beginnen zoals tegen Italië en Frankrijk.

Op de Zweedse tv is een vreemde reclame te zien. Hierin zie je de bondscoach van Zweden, Lars Lagerbåck, als middeleeuwse koning op een wit paard over een slagveld rijden. Het komt meer voor: de bondscoach als Vader des vaderlands.

Een nederlaag van Tsjechië wordt over de hele wereld gevierd. Vier jaar geleden verloor het van Griekenland, en werd er tot in Australië gedanst. En ook vannacht stroomden de straten vol na een nederlaag van Tsjechië. Kijk naar beelden uit Amsterdam, Apeldoorn, Melbourne en Duitsland. Echte liefhebbers kijken hier.

David Winner is een Brit met Nederlands voetbal in zijn botten. De auteur van het boek Briljant Oranje kan deze dagen niet slapen, omdat hij probeert te verklaren wat er in godsnaam met Oranje gebeurt. ‘De precisie is nieuw,’ zegt hij nu tegen Simon Kuper.

Vanavond is Oostenrijk – Duitsland. De gedachten gaan dan terug naar het Voetbalporno van Gijon, toen beide ploegen het op een smerig akkoordje gooiden. Toch bestaat er ook een rivaliteit tussen beide landen die al een eeuw bestrijkt.

Vandaag wordt de eerste echte knock-outwedstrijd gespeeld op dit EK. Tsjechië – Turkije is door een toeval de eerste groepswedstrijd waarbij eventueel strafschoppen de beslissing moeten brengen. Het is een nieuwe regel, die aanvankelijk voor theoretische situaties werd bedacht. En laat die theorie nu net in de praktijk plaats vinden.

Zelfs wanneer Griekenland en Rusland tegen elkaar spelen op het EK, kunnen we er een Nederland – Duitsland van maken dankzij de trainers. Guus Hiddink en Otto Rehhagel staan boven deze vreemde stammenstrijd en hebben trouwens andere zorgen, omdat hun ploegen door een verkeerde tactiek de eerste wedstrijd verloren. Het wordt voor beide topcoaches erop of eronder. Een vroege uitschakeling zal echter hun reputatie niet schaden.

Luister. Sportgeschiedenis op zijn snelst. Opwarmer: hier luister je naar de 3-0 tegen Italië.

Met de nodige bombarie presenteerden Zembla en bewegingswetenschappers uit Groningen de ultieme voorspelling voor dit EK Voetbal. Wat wel jammer was, is dat die voorspelling onmogelijk is. “We balen ervan”, aldus Zembla, die meteen maar de hele uitzending van het net heeft gehaald - hier niet meer. Maar dat heeft alles te alles te maken met de uitzendrechten.

Gisteren sleepte Oostenrijk in blessuretijd de 1-1 uit het vuur tegen de Polen, door een ziedend hard genomen penalty van Vastic. Tien jaar geleden scoorde Oostenrijk twee keer op dezelfde wijze op het WK in Frankrijk. 

Het is vandaag Vrijdag de Dertiende. In Frankrijk is dat een geluksdag en bij ons juist niet. En net vandaag spelen die twee tegen elkaar.

In de columntwist De Klassieker schrijven Ajacied Menno Pot en Feyenoorder Jurryt van de Vooren elkaar over het EK Voetbal. Menno Pot spreekt vanaf nu in de wij-vorm.

Niet Ernst Happel, maar Jan Zwartkruis was de grote man achter het succes van Oranje op het WK van 1978. De oud-bondscoach over een bewogen eindtoernooi. In samenwerking met De Pers.

Kroatië – Duitsland is het affiche van de dag. Beide landen kennen elkaar al goed van eerdere toernooien. De Kroaten boekten hun mooiste overwinning aller tijden op die Mannschaft. Dat gebeurde tien jaar geleden in de kwartfinale van het WK. Een zinderende wedstrijd in Lyon.

Nederland heeft nog nooit op een eindtoernooi verloren van de heersend wereldkampioen. Maar tegen de heersend vice-wereldkampioen doet Oranje het opvallend slechter. Vrijdag is de ontmoeting tegen Frankrijk, vice-wereldkampioen - nota bene!

Het doelpunt van Ruud van Nistelrooij tegen Italië is felbediscussieerd, vanwege het enigzins vreemde - maar wel juiste - opheffen van het buitenspel door verdediger Panucci. Bij de Spelen van 1948 was er ook een vreemd doelpunt met een speler buiten de lijnen.

Oranje kan er weer jaren tegen, met een systeem dat de spelers zelf uitkozen en waarmee ze maandag voor het eerst in tien jaar een grote wedstrijd wonnen. Volgens Simon Kuper heeft Cruijff nu wel definitief afgedaan. 

Precies 28 jaar geleden won Oranje zijn laatste EK-wedstrijd in acht jaar, waar we op terugkijken. Verder een vooruitblik op Zwitserland - Turkije, die twee jaar geleden tot in de catacomben met elkaar vochten. Natuurlijk hebben we de beelden hiervan.

Pas over een paar dagen kunnen we weer kijken naar Oranje. Tot die tijd storten we ons in de geschiedenis van het Nederlands Elftal. Voetbalhistoricus Matty Verkamman vertelt op film over de hoogte- en dieptepunten van Oranje vanaf 1905. Hier.

Volgens Simon Kuper is Lothar Matthäus onbeschoft - erger dan andere Duitse analisten. Maar de wereldkampioen van 1990 weet wel veel van voetbal.

Het fascistische Spanje en het communistische Rusland hadden vroeger een spuughekel aan elkaar. Toch moesten ze op een EK een finale tegen elkaar spelen.

Luister. Sportgeschiedenis op zijn snelst.

Patrick Kluivert is met 40 doelpunten topscorer aller tijden van het Nederlands Elftal. De speler in de huidige EK-selectie met de meeste treffers is Ruud van Nistelrooij. Met 31 doelpunten staat hij op de zesde plaats van deze eeuwige ranglijst. Het is onwaarschijnlijk dat hij dit gat tijdens het aanstaande EK zal dichten. Onwaarschijnlijk, maar niet onmogelijk.

Twee jaar geleden ontwikkelde de VPRO een voetbalquiz, die je online met en tegen anderen speelt. Deze bestaat nog steeds - hier. Hierin kan je overigens ook je kennis van het EK-verleden testen. Ook zitten er oude radiofragmenten in.

In de columntwist De Klassieker schrijven Ajacied Menno Pot en Feyenoorder Jurryt van de Vooren elkaar over het EK Voetbal. Er is nu een computermodel, dat de ideale opstelling uitrekent van Oranje.

Italië is vanavond de eerste tegenstander van Nederland op het EK. Het lijkt een lastig karwei maar een statistisch feitje kan het oranjelegioen vrolijk stemmen. Nog nooit verloor onze nationale ploeg van een regerend wereldkampioen op een eindtoernooi. Drie keer (in 1974, 1992 en 2000) werd er zelfs gewonnen, waarvan de eerste twee keer met een enorm machtsvertoon.

Bewegingswetenschappers van de Rijksuniversiteit Groningen hebben een voorspelling gemaakt van het verloop van het EK Voetbal - op verzoek van Zembla (kijken hier). Sportgeschiedenis heeft nu een jury benoemd om deze voorspelling te beoordelen. Al eerder deed deze jury uitspraak inzake die grappenmakers uit Groningen.

Vandaag begint het EK voor Oostenrijk. Om zes uur wordt er in Wenen afgetrapt door het tweede gastland tegen Kroatië. Dit is een derby noch een burenruzie (Slovenië ligt tussen beide landen in) en er bestaat ook geen traditie op topniveau. Sinds Kroatië als natie zelfstandig is, telt Oostenrijk niet meer mee in het topvoetbal.

Vandaag gaat het EK van start in Basel. Dat is zeer toepasselijk, want in deze stad vond bijna op de dag 43 jaar geleden de eerste wedstrijd van een Europees clubtoernooi plaats. Op 4 juni 1955 speelde FC Basel tegen een Londense selectie in het eerste duel om de Jaarbeursstedenbeker, de voorloper van de UEFA Cup.

Het Nederlandse voetbalpubliek vindt Johan Cruijff, Marco van Basten en Dennis Bergkamp de beste Nederlandse aanvallers, die ooit op een EK speelde. Dat blijkt uit de verkiezing van Andere Tijden Sport en ADSportwereldPro.

Door het naderende EK Voetbal heeft iedereen het weer over West Duitsland tegen Nederland op 21 juni 1988. Waar was jij op die historische dag?

Cijfers liegen niet. Eerder zagen we al dat veel PSV-spelers de klos zijn. Nu kunnen we de selectie van Oranje bekijken en aan de hand van de cijfers aantonen welke speler een winnaar is. Want een EK spelen, dat doen we met winnaars. Maar hoe bepalen we wie een winnaar is?

Alleen vrouwen worden niet gelukkiger van een EK Voetbal. Simon Kuper wil nu weten of dit ook in Oostenrijk en Zwisterland zo is.