Atletiek

Eerste marathon van Rotterdam was niet in 1908, maar in 1893 (maar die heette toen nog niet zo)

Volgens de officiële geschiedschrijving werd in 1908 voor de eerste keer een marathon gelopen in Rotterdam. Volgens Sportgeschiedenis gebeurde dit vijftien jaar eerder. De winnaar was een man met een schuilnaam.

De marathon in Rotterdam in 1908. Via Revue der Sporten

Sportgeschiedenis schreef drie jaar geleden dat in 1908 een marathon in Rotterdam werd gelopen als verre voorganger van het huidige evenement. Op 24 mei 1908 vond die plaats van Rotterdam naar Gouda en weer terug, met een zilveren bokaal voor de snelste loper. ‘De wedstrijd op 40 kilometer (Marathon-wedloop) van Rotterdam naar Gouda en terug, vangt ‘s morgens om half elf aan,’ aldus Het Nieuws van den Dag.

De afstand van toen was daarmee anders dan in onze tijd, want wij weten niet beter dan dat er 42,195 kilometer tussen start en finish zit. Die standaard is in 1924 gezet op de Olympische Spelen in Parijs, waarna die niet meer is veranderd. In de geschiedenis van de marathon hebben we zo te maken met verschillende afstanden.

Wat is een marathon?

Hiermee hebben we meteen de kern van het probleem te pakken, want wanneer is een loopwedstrijd nu een marathon? In onze tijd is dat duidelijk, maar in de begintijd van de moderne sport nog helemaal niet. Eind negentiende eeuw bestonden er namelijk ook langeafstandlopen, maar die werden geen marathon genoemd. Dat begrip is erin geslopen sinds 1896, toen het werd geïntroduceerd op de Olympische Spelen van Athene.

In de jaren vóór 1896 werden dergelijke wedstrijden een Go as you please race genoemd, waarbij de deelnemer zelf mocht bepalen of die ging wandelen of rennen. De oudste vermelding hiervan is van 26 augustus 1893 toen De Amsterdamsche Atletische Club een loop van maar liefst 85 kilometer lang organiseerde – twee keer zoveel als een gemiddelde marathon! De deelnemers kregen twaalf uur de tijd om deze afstand af te leggen.

Het Nieuws van den Dag van 29 juli 1893 schreef in een vooraankondiging: ‘De weg, waarover deze wedloop is uitgeschreven, is bepaald als volgt: van het Rechthuis Watergraafsmeer langs Abkoude, Breukelen, Utrecht, Maartensdijk, Hilversum, Weesp, Diemerbrug naar het Rechthuis Watergraafsmeer.’

Historische continuïteit

Dat er een directe historische lijn bestaat tussen zo’n Go as you please race en de huidige marathon wordt duidelijk door een artikel in tijdschrift De Athleet van 19 september 1895. Het is de aankondiging van de Olympische Spelen van 1896 in Athene, die toen overigens niet zo werden genoemd. Een klein jaar voor aanvang heette dit evenement ‘een wedstrijd, zooals er misschien nog nooit een is gegeven of gegeven zal worden’. Ze konden toen natuurlijk niet weten dat we in 2015 nog steeds Olympische Spelen hebben.

Hoe dan ook, op het programma stond een wandelwedstrijd (!): ‘42 K.M. van Marathon naar Athene’. Tussen haakjes stond erbij: ‘Go as you please’. Kortom: volgens een toonaangevend sporttijdschrift van eind negentiende eeuw was een marathon hetzelfde als een wandelwedstrijd als een Go as you please race. Misschien een vorm van onwetendheid, maar echt internationaal was de Nederlandse sport in 1895 nog niet.

Rotterdam, 1893

Terug naar Rotterdam, waar ook al heel vroeg een Go as you please race werd georganiseerd. In Het Nieuws van den Dag van 15 september 1893 stond als aankondiging: ‘Voor Zondag 24 Sept. a. s. zijn door den Nederl. Voetbal- en Athletiekbond uitgeschreven een Go-as-you please race en een wandelwedstrijd, beide voor amateurs over 25 K.M. in den Alexanderpolder, bij Rotterdam. Beide wedstrijden zijn ook open voor niet leden van genoemden bond en voor elk nummer zijn een drietal medailles beschikbaar gesteld.’

Nog geen maand nadat in Amsterdam zo’n langeafstandloop was gehouden, kwam er ook één in Rotterdam. Vanwege de historische continuïteit met een marathon, zoals hierboven aangetoond, gaat de oorsprong in Rotterdam dus terug naar 1893.

Aan die allereerste editie deden vijftien lopers mee, waarvan de winnaar uit Kralingen kwam. Vermoedelijk met een schuilnaam, want in de statistieken is hij opgenomen als de heer Runaway. Hij won een vergulden zilveren medaille.

Waardeer dit artikel!

Dit artikel las je gratis. Vond je het de moeite waard? Dan kun je je waardering laten blijken met een kleine financiële bijdrage.

 
Mijn gekozen waardering € -

Jurryt van de Vooren
http://Sportgeschiedenis.nl
Meest recente boek: 'Door Wilskracht Zegevieren' over sport in de Tweede Wereldoorlog. Schreef ook boeken over - onder meer - Amsterdam 1928 en de Elfstedentocht, net als de Bosatlas van het Nederlandse voetbal. Al bijna 25 jaar de enige Amsterdammer, die is afgestudeerd op Feyenoord.