Home > Atletiek > Koreaan wint olympische marathon van Berlijn, maar wordt herinnerd als Japanner
AtletiekNieuwOlympische SpelenSport en politiek

Koreaan wint olympische marathon van Berlijn, maar wordt herinnerd als Japanner

De olympische marathon van Berlijn in 1936 werd gewonnen door een Japanner. Officieel dan, want in Korea zeggen ze dat een Koreaan toen de snelste was.

Nam Sung-yong, Tamao Shiwaku, Fusashige Suzuki en Kee Chung Sohn, alias Kitei Son

Alhoewel marathonloper Kee Chung Sohn geboren was in Korea, won hij in 1936 in Berlijn olympisch goud voor Japan. Niet vrijwillig, want zijn land was toen bezet door Japan. Deze gouden medaille wordt nog steeds aan Japan toegerekend, maar dan onder de naam Kitei Son. Dezelfde persoon heeft dus twee verschillende namen.

Ter illustratie een gedachtenexperiment: de Olympische Spelen van 1940 en 1944 waren wél doorgegaan. Fanny Blankers-Koen won hier een groot aantal gouden medailles – als Duitser, onder de naam Fanny Blanchers – Kuhn. In onze tijd erkent het IOC die prestatie nog steeds als een Duitse. Zo snappen we meteen iets beter hoe Korea tegenwoordig hierin staat.

Japan en de marathon

De Japanners hadden er in Berlijn alle belang bij om de marathon te winnen, omdat in 1940 de Olympische Spelen in Tokio zouden zijn. De Duitse sporthistoricus Karl Lennartz schreef in 2004 in The Journal of Olympic History: ‘Als beoogd gastheer voor de Spelen van 1940 had Japan zich enorm ingespannen in de voorbereidingen voor Berlijn – met de marathon als belangrijkste aandachtspunt vanwege de uitmuntende resultaten sinds 1930.’

Dat was nog zacht uitgedrukt, want de snelste zeven marathonlopers van 1935 waren allemaal Japanners. Het winnen van die marathon was voor Japan daarom van cruciaal belang met het oog op het gastheerschap van 1940.

Zo werd op 9 augustus 1936 niets aan het toeval overgelaten. Alle Japanse atleten die niet aan de marathon meededen, werden op strategische plekken langs de route gezet, om aan te moedigen. Ze zullen niet zijn vereenzaamd, want er stonden die dag maar liefst één miljoen toeschouwers te kijken.

 

JPN

Aan het einde won een Koreaanse Japanner, wat het begin was van hoogoplopende conflicten tussen nationalisten van allerlei komaf. Het begon met dagblad Dong-a-llbo uit Seoul, die een foto van Son afdrukte zonder de Japanse zon op zijn shirt. Acht redacteuren werden meteen door de Japanners opgepakt. Verder werd de krant negen maanden verboden.

Eind jaren zestig, dus dertig jaar later, ontstond een nieuwe rel toen Koreaanse politici ontdekten dat op de Wall of Fame in het Olympisch Stadion in Berlijn nog steeds de Japanse naam stond vermeld, dus Kitei Son. Daarachter stond dan ook nog eens ‘JPN’ in plaats van ‘KOR’.

De Koreanen eisten van het IOC dat de naam werd veranderd in Kee Chung Sohn en de landennaam in KOR, maar het Comité weigerde dit. In 1970 drong een Koreaanse politicus zelfs het Berlijnse stadion binnen om eigenhandig die veranderingen toe te passen, die snel daarna weer ongedaan werden gemaakt.

Tijdens de openingsceremonie van 1988 in Seoul betrad Sohn (geen Son!) met het olympisch vuur het Olympisch Stadion, zo gelukkig als een kind. In 2002 stierf hij op negentigjarige leeftijd als een nationale held.

 

Uiteindelijk zijn de Spelen van 1940 niet doorgegaan. Gelukkig maar, want anders hadden we ons Fanny Blankers-Koen nu herinnerd als één van de meest succesvolle Duitse atletes aller tijden. En had ik me moeten insluiten in het Olympisch Stadion van Tokio om eigenhandig de Wall of Fame aan te passen.