Vraag het de redactieZwemmen

Wanneer werd voor de eerste keer de beste sporter van het jaar verkozen?

Aan het eind van jaar wordt altijd bepaald wie de beste sporter van het jaar is. Dat gebeurt dan tijdens het NOS | NOC*NSF Sportgala, waarbij een vakjury vooraf de nominaties bekend heeft gemaakt.Kort na de Tweede Wereldoorlog is deze traditie begonnen.

Nel van Vliet (voor) en Janny de Groot

Vast onderdeel van het programma is een nationale ruzie over appels en peren, die tot drie keer toe hebben geleid tot een dubbele prijsuitreiking. In 1961 werden Henk van der Grift en Anton Geesink beide tot Sportman van het Jaar uitgeroepen; in 1966 gold dat voor Kees Verkerk en Ard Schenk en in 1991 voor Arnold Vanderlyde en Edwin Jongejans.

De eerste keer

Op 28 januari 1952 werd Abe Lenstra Sportman van het Jaar 1951 – live uitgezonden door de AVRO op Hilversum 1. Enkele tienduizenden mensen hadden via een briefkaart hun voorkeur uitgesproken met de voetballer als publiekslieveling. ‘Honderden toeschouwers in de grote AVRO-studio brachten de populaire Fries een daverende ovatie,’ schreef De Telegraaf een dag later.

In de officiële overzichten wordt 1951 nu beschouwd als startjaar voor het aanwijzen van de beste Nederlandse sporter van het jaar, maar deze traditie gaat verder terug. Op 10 april 1949 bijvoorbeeld organiseerde Het Parool in het City Theater in Amsterdam een Sportnachtfeest met bokswedstrijden en de verkiezing van de meest populaire Nederlandse sportman of sportvrouw van het voorgaande winterseizoen.

Het ging hierbij dus niet om een heel jaar, maar om slechts enkele maanden. Maar goed, het was een verkiezing van de beste sporter – twee jaar éérder dan de AVRO. Schaatser Kees Broekman kreeg trouwens de eer, maar was niet aanwezig om de uitgeloofde beker in ontvangst te nemen.

Een commissie van sportbestuurders en sportjournalisten besloot in 1947 welke sporter de meest opmerkelijke prestatie had verricht 

Echt de eerste keer

Het echte begin van het aanwijzen van de beste sporter van het jaar is van 3 januari 1947 toen het weekblad Sportief bekendmaakte dat zij een wisselbeker beschikbaar stelde ‘aan die sportvrouw of sportman die de voor Nederland meest opmerkelijke prestatie heeft verricht’. Ook werd er een trofee gemaakt voor de sportploeg ‘welke in dat jaar dezelfde verdiensten konden worden toegekend’.

Een commissie van sportbestuurders en sportjournalisten besloot welke sporters hiervoor in aanmerking kwamen – onder meer met Karel Lotsy en Ad Paulen. Met de sigaren en sigaretten binnen handbereik wezen zij zwemster Nel van Vliet aan als de eerste winnaar van de Sportief Beker, ‘de schoolslagzwemster die in 1946 een aantal wereldrecords op haar naam bracht’. De andere wisselbeker bleef in de kast, ‘aangezien volgens het oordeel van de commissie hiervoor geen enkele ploeg van welke tak ook in aanmerking kwam’.

In de jaren erop wonnen Fanny Blankers-Koen (1947 en 1948) en het nationale waterpoloteam (1948 en 1949) deze trofee. In 1949 echter stuurde Blankers-Koen haar beker boos terug, omdat Sportief iets onaardigs over haar had geschreven – ook toen al ruzie.

Twee jaar later begon de AVRO met zijn verkiezing en had niemand het meer over de Sportief Beker.

Advertentie

Reserveer bij bol.com

Jurryt van de Vooren
http://Sportgeschiedenis.nl
Jurryt van de Vooren is sporthistoricus. Auteur van 'Amsterdam 1928' en de Bosatlas van het Nederlandse voetbal. Bezig met boekenserie over Amsterdam en sport. Nog steeds de enige Amsterdammer die is afgestudeerd op Feyenoord.