Bij de Olympische Winterspelen is de sneeuw inmiddels net zo nep als de olympische gedachte

Oktober is de Maand van de Geschiedenis met als thema natuurlijk. De omstandigheden op de Olympische Winterspelen leiden tot steeds meer frustratie onder ecologen en milieubeschermers.

Deelnemersmedaille van de Olympische Winterspelen van 1936 in Garmisch Partenkirchen, via NOC*NSF / Europeana

Tijdens de laatste Winterspelen was er een gebrek aan sneeuw. Daarvoor in de plaats kwam een laag met kunstsneeuw – zeer slecht voor de natuurlijke omgeving.

De wintersportstunt van de eeuw

Smokkelsneeuw

De organisatoren van de Winterspelen van 1932 in Lake Placid hadden een probleem met een gebrek aan sneeuw. Daarom werden uit nabijgelegen gebieden de tekorten aangevuld via vrachtauto’s. Dat was weliswaar nog geen kunstsneeuw zoals nu, maar wel degelijk een menselijke ingreep, omdat de natuur zich heel brutaal niet aan het draaiboek hield.

De politie legde deze sneeuwtransporten heel snel weer stil, omdat douanebeambten hadden ontdekt dat er met dezelfde vrachtwagens ook flessen whisky werden gesmokkeld, verstopt onder talloze kuub smokkelsneeuw!

Vier jaar later stonden de sneeuwvervoerders klaar in het Duitse Garmisch-Partenkirchen, want de organiserende nationaalsocialisten lieten niets aan het toeval over tijdens hun olympische propagandafeestje, de generale repetitie voor de beruchte Zomerspelen in Berlijn. Het plaatselijke weerstation had vooraf uitgerekend dat er 73 % kans was op gunstig weer, maar toch was er altijd nog het gevaar op een warme föhn, waardoor de sneeuw zou smelten. Een speciale eenheid stond paraat, gerekruteerd uit de Rijksweer en de Arbeidsdienst.

Wintersportstunt

In 1980 organiseerde Lake Placid voor de tweede keer de Winterspelen, maar dit keer kregen de sneeuwsmokkelaars geen kans toen er wederom een gebrek aan sneeuw dreigde. Een maand voor aanvang werden tientallen miljoenen liters water onder hoge druk verspreid, vermengd met een gas, waardoor er kunstmatige sneeuw ontstond. “De wintersportstunt van de eeuw”, noemden ze het zelf.

Sindsdien is de zeer merkwaardige situatie ontstaan dat het niet moet sneeuwen op de Winterspelen, omdat de natuurlijke variant zich niet kan hechtten aan de namaaklaag. Dan worden het twee verschillende lagen zonder onderling contact, levensgevaarlijk voor olympiërs die met razende snelheden passeren.

Inderdaad nam de natuur wraak in Lake Placid door vlak voor aanvang van de wedstrijden een enorme bak sneeuw over de bergen uit te strooien. Honderden werklieden moesten de neerdwarrelende vlokken aantrappen.

Ecologische ramp

Die kunstsneeuw vol chemische rommel is zeer schadelijk voor de natuurlijke omgeving. Het werd al uitgebreid ter discussie gesteld in aanloop naar de Winterspelen van 1988 in Calgary. Tot grote verbazing van zowel de internationale als Canadese skifederatie kozen de organisatoren namelijk Mount Allan uit als strijdtoneel, de natuurlijke omgeving van duizenden schapen. Het gebrek aan goede skipistes werd opgelost door hele stukken van deze berg op te blazen met dynamiet.

En dan was er nog een gebrek aan sneeuw, zodat er 17 miljoen gulden nodig was voor kunstsneeuwmachines, in onze tijd vergelijkbaar met een kleine vijftien miljoen euro. Een maand voor de openingsceremonie stonden die te bulderen in de bergen. Net als in Lake Placid mocht er daarna geen echte sneeuw vallen.

Als vanzelfsprekend waren al die explosies en chemische substanties zeer slecht voor de plaatselijke flora en fauna. In aanloop naar de Winterspelen van Calgary begonnen biologen en natuurbeschermers daarom een onderzoek naar de eventuele gevolgen, maar dat liep uit op één van de grootste nationale tragedies met maar liefst drie neergestorte vliegtuigen tussen 6 en 14 juni 1986.

Het eerste toestel verdween met piloot Ken Wolff en bioloog Orval Pall, waarna een verkenningsvlucht een zoektocht begon. Ook het tweede toestel verdween, zodat er nóg een reddingsoperatie nodig was. En ook dat vliegtuig stortte neer, met in totaal dertien doden.

De Winterspelen op deze berg gingen gewoon door, want voor dat evenement moet nu eenmaal alles wijken, desnoods met nagebootste omstandigheden. En daarmee is de olympische gedachte net zo kunstmatig als de sneeuw op de opgeblazen bergketens.