Dieren in het nieuws: olympische postduiven voor de wereldvrede

Oktober is de Maand van de Geschiedenis met als thema natuurlijk. Een oude traditie op de Olympische Spelen was het loslaten van postduiven als boodschappers van de vrede.

Tekening van de openingsceremonie van 1928

De Olympische Spelen van 1920 waren heel kort na de Eerste Wereldoorlog. Het leek de organisatoren een leuk idee om duiven los te laten als een oproep voor wereldvrede.

Het loslaten van de tienduizend vredesduiven gaf een onbehaaglijk gevoel, terwijl de tanks in slagorde buiten de muren stonden opgesteld

Goede reis

In 1928 waren de Olympische Spelen in Amsterdam. Tijdens de openingsceremonie werden honderden duiven losgelaten. ‘Hun vleugels klapperen boven het groene veld en de eivolle tribunes,’ aldus De Provinciale Drentschee en Asser Courant.

‘Zij zwermen een oogenblik zoekend boven de arena, dan vliegen zij klapwiekend weg als boodschappers naar de vele en verre landen, wier zonen en dochteren mededingen aan de Spelen, de meest internationale reünie der moderne tijden, omvangrijker dan de Volkenbond. Elke duif draagt om haar hals een lint met de kleuren van een der deelnemende landen. Wij kijken ze na en wenschen ze goede reis.’

Voor dit deel van het programma was overleg geweest met het Ministerie van Defensie, zo blijkt uit de officiële evaluatie. ‘In overleg met den Directeur van den Rijks-postduivendienst werd de medewerking verkregen van den heer E. Veldman, voorzitter van de commissie van samenwerkende bonden uit de postduivensport in Nederland, die de zorg voor het verkrijgen van een groot aantal particuliere duiven op zich zou nemen.’

Mexico 1968

Veertig jaar later was er opnieuw een Nederlander verantwoordelijk voor de duiven tijdens de openingsceremonie, maar dan in Mexico-Stad. Daarvoor werd Henk de Weerd uit Breda ingevlogen – excuses voor de woordgrap.

De Weerd was eind jaren zestig student diergeneeskunde in Utrecht toen hij een uitnodiging kreeg of hij misschien zin had om tienduizend duiven los te laten tijdens de openingsceremonie. Opmerkelijk, want De Weerd had zelf nog nooit iets met duiven gedaan. Zijn vader Piet was dan weer wel een grootheid in de duivensport, maar die had zelf geen zin om een wereldreis te maken.

“Eigenlijk was de uitnodiging voor hem bestemd,” zei Henk de Weerd in De Telegraaf over zijn vader. “Zij is afkomstig van de Mexicaanse bond van postduivenliefhebbers. De directeur van deze bond is een Spanjaard, die wel eens bij ons in Breda op bezoek komt. De laatste keer dat hij er was, vertelde mijn vader hem dat hij er niet voor voelde de uitnodiging aan te nemen, omdat hij nog onlangs in Mexico geweest is, en toen ben ik uitgenodigd.”

Dat hij zelf nooit duiven had gehouden, vond de student geen probleem: “Ik ga het op wetenschappelijke basis doen, met het intelen van rassen en dergelijke.” Belangrijker voor hem was het opdoen van ervaring, zo zei hij tegen De Nieuwe Leidsche Courant: “Voor mij is dit bezoek erg interessant ter oriëntatie, vooral als introductie in de duivensportwereld.”

Tanks

Op zaterdag 12 oktober vond de plechtigheid plaats, precies 476 jaar nadat Columbus op San Salvador voet op Amerikaanse bodem had gezet. Eerst verschenen de deelnemers in het stadion, waarna de president van Mexico de Spelen officieel voor geopend verklaarde. Aan het slot werden de duiven losgelaten.

Alles verliep volgens plan, alhoewel de sfeer in de stad was geladen door zichtbare aanwezigheid van tanks en veiligheidstroepen – kort na het bloedbad onder demonstrerende studenten. En dat maakte het loslaten van de duiven tot een mooi, maar ook wrang spektakel als symbool voor de vrede, zo oordeelde De Volkskrant: “Alleen het loslaten van de tienduizend vredesduiven gaf een onbehaaglijk gevoel, terwijl de tanks in slagorde buiten de muren stonden opgesteld.”

De Weerd werd daarna een internationaal vermaarde duivenarts. De traditie van de duiven werd na Seoul 1988 afgeschaft nadat de vogels door het olympisch vuur waren gevlogen en brandend neerstortten.