Na 1972 was het imago van de Olympische Spelen voorgoed veranderd

De Olympische Spelen van 1972 in München veranderden binnen enkele uren van een volksfeest in een bloedbad – met enorme gevolgen. Een gesprek met Rolf Bos.

Het Olympia Stadion in München. Foto via Europeana / State Archives of Baden-Württemberg

De kranten reageerden geschokt nadat leden van de Palestijnse organisatie ‘Zwarte September’ het verblijf van de Israëlische sporters in München waren binnengevallen.

NRC Handelsblad: ‘Jacht op medailles temidden van politie’

Het Parool: ‘Israëlische trainer gedood – Spelen gaan door’

Het Vrije Volk: ‘Eis: 200 gevangen in Israël vrij’

Leeuwarder Courant: ‘Overvallers leken [op] laat thuiskomende atleten’

Tot 1972 kon je je vrij bewegen door de olympische parken

Vrolijke Spelen

De aanslag was niet alleen een internationale aangelegenheid, maar ook een Duitse. Het hadden namelijk de ‘Vrolijke Spelen’ moeten worden.

In 1936 waren er in Berlijn de ‘Propaganda Spelen’ geweest onder het nazibewind van Adolf Hitler. Decennia later wilde Duitsland eens te meer laten zien van het verleden te hebben geleerd. Duitsland werd echter recht in de ziel geraakt: het zijn uitgerekend Joodse mensen die – weer – niet veilig waren in het land.

Sport ís de maatschappij en politiek, en vaak ook andersom. “Maar uiteraard staat dat niet in verhouding tot wat er in 1972 is gebeurd”, zo analyseert Rolf Bos – schrijver van het boek Een Duitse zomer uit 2022. “Toen zijn er doden gevallen. De Spelen daarna werden minutieus en militair beveiligd.

Het haalde ook veel van de onschuldige charme weg. Tot 1972 kon je je vrij bewegen door de olympische parken: je had soms geen eens toegangspoortjes of punten waar je constant een pasje moet laten zien. Nu is dat gewoon een heel ander verhaal. De gijzeling in München heeft de organisatie van de Spelen, en hoe de sportjournalistiek erover kan berichten, voorgoed veranderd.”

Onschuld

München ’72 heeft ervoor gezorgd dat sport en sporters hun onschuld hadden verloren. Bos: “Sporters waren ontstemd dat ‘hun feestje’ werd onderbroken. Zij snapten niet waarom de Spelen werden stilgelegd. Het haalt ons uit onze concentratie, zeiden ze terwijl er dode Israëliërs op straat lagen. Uiteindelijk schrokken ze zelf achteraf wel van die uitspraken.”

En daaraan voegt hij toe: “De sport, anderzijds, heeft die onschuld verloren, omdat de autoriteiten besloten het toernooi door te laten gaan. Met als argument: Als we het stilleggen, winnen de terroristen.”

En dat had volgens Bos nooit mogen gebeuren. “Achteraf besef je je pas hoe wrang het was om het toernooi gewoon door te laten gaan. Op hetzelfde moment werden de lijkkisten met de dode Israëlische sporters teruggevlogen naar Tel Aviv.”