Wereldprimeur: in het Olympisch Stadion staan de namen van de Nederlandse kampioenen op de Olympische én Paralympische Spelen

In de Marathonpoort van het Olympisch Stadion worden al 97 jaar de namen getoond van de Nederlandse winnaars van een olympische titel. Voor de eerste keer worden ook de paralympisch kampioenen vermeld.

De onthulling van de Wall of Fame van 2024

De meeste mensen denken bij sportgeschiedenis aan een overzicht van helden en hoogtepunten. Dat is inderdaad belangrijk, wat dan ook onderdeel hoort te zijn van een Rijksmuseum van de Sport.

Toch zien we dat er ook op dit gebied nieuwe invalshoeken ontstaan. Want wie zijn die winnaars dan?

Daar bestaat toch een beperkte visie over, want tot nu toe werden vooral de valide sporters hiertoe gerekend. Voor hun zijn al oneindig veel lijstjes en overzichten gemaakt, wat dan weer niet geldt voor de kampioenen op de Paralympische Spelen. Het is een orwelliaanse paradox: alle kampioenen zijn kampioen, maar een olympische kampioen is méér kampioen dan een paralympische kampioen.

Bescheiden huldiging

De Paralympische Spelen bestaan sinds 1960. Delphine Ariens Kappers deed dat jaar mee aan het zwemtoernooi en won daar als eerste Nederlander een gouden medaille.

Het Nieuwsblad van het Noorden schreef er een kort stukje over, vooral omdat de zwemster uit die regio kwam. ‘Mej. Ariëns Kappers is er tijdens de Olympische Spelen voor zogenaamde dwarslaesies te Rome in geslaagd gouden medailles te veroveren op de nummers 25 meter schoolslag, 25 meter rugslag en 25 meter borstcrawl.’ Hiervoor ontving ze een bescheiden huldiging na afloop van het wekelijkse revalidatiezwemuur. Voor de rest was er geen aandacht voor haar prestatie.

Precies 65 jaar later hebben 759 Nederlanders meegedaan aan de Paralympische Spelen, die bij elkaar opgeteld 476 gouden medailles hebben gewonnen. Die gegevens zijn verzameld door Steven Snijders, Marianne Stikvoort en Irene Louwers-Schmidt, aangevuld door de Vereniging van Nederlandse Paralympische Deelnemers.

Er was alleen nog geen enkele plek waar de namen van al die kampioenen zijn verzameld. Daarmee was Nederland geen uitzondering, omdat dit nog nergens ter wereld gebeurt – al helemaal niet met terugwerkende kracht vanaf 1960.

Alle kampioenen zijn kampioen, maar een olympische kampioen is méér kampioen dan een paralympische kampioen.

Gedenksteenen

Dat eerbetoon is er dan weer wél voor de Nederlandse winnaars van olympisch goud, van wie de namen worden genoemd in de Marathonpoort van het Olympisch Stadion. De oudste melding hiervan is van 12 oktober 1927 in het Rotterdamsch Nieuwsblad, waarvan een verslaggever zich had aangesloten bij een rondleiding door het stadion in aanbouw.

‘De marathontribune is thans reeds geheel gereed, behoudens de houten zitbanken en de bedekking der ijzeren overkapping. Onder de marathon-tribune bevindt zich de marathon-poort en in die poort zijn gedenksteenen aangebracht, waarin de namen zijn gebijteld van de Hollandsche overwinnaars in 1920 te Antwerpen en in 1924 te Parijs. Er is veel ruimte gelaten voor de overwinnaars van 1928. Moge die ruimte niet voor niets zijn gereserveerd!’

Na afloop van de Spelen van 1928 in dit stadion werden de namen van de winnaars van acht gouden medailles toegevoegd. Die originele marmeren platen hangen er nog steeds, bijgehouden tot en met Londen 1948.

Aan die traditie kwam opeens een einde, waarschijnlijk omdat Nederland daarna maar liefst zestien jaar geen gouden medailles meer won – tot Sjoukje Dijkstra. Waarschijnlijk was iedereen dat eerbetoon inmiddels vergeten of was het teveel moeite om de draad weer op te pakken. Pas bij de heropening van het gerenoveerde Olympisch Stadion in 2000 werd de ingelopen achterstand ingehaald.

Buikpijn

Woensdag was de onthulling van alle kampioenen van Parijs 2024, maar dan wel met een primeur. Voor de eerste keer in bijna honderd jaar zijn de namen te zien van de paralympische kampioenen. Nederland is daarmee het eerste land ter wereld, dat de olympiërs en paralympiërs samenvoegt in zo’n eerbetoon.

Het initiatief hiervoor lag bij het stadion zelf, lichtte directeur Carla de Groot toe tijdens de onthulling. “Toen wij deze bijeenkomsten aan het voorbereiden waren, waren er wat mensen, die zeiden dat ze er wel een beetje buikpijn van krijgen als we straks de namen van de olympische goudenmedaillewinnaars hier gaan bijschrijven. Want dan vergeten we iets: er zijn ook paralympische medaillewinners.”

De Groot verwees naar het olympische motto: Meedoen is belangrijker dan winnen. “Dat gaat al lang niet meer op,” erkende ze meteen, “maar toch vind ik dat een heel belangrijk gezegde. Het begint namelijk wél bij meedoen, dat een sporter de erkenning krijgt om mee te mogen doen. En daarom kunnen wij hier niet de namen onthullen van de winnaars van gouden olympische medailles zónder een paralympische Wall of Fame, als erkenning voor de weg vol inspanning, uitdagingen en volharding die jullie naar die sportprestatie heeft geleid.”

Carla de Groot

Belofte

Na bijna honderd jaar is er dus een nieuw element toegevoegd aan de traditie van de eregalerij. Het is nog wel een eerste stap, omdat alleen de paralympiërs van 2024 zijn vermeld. De andere kampioenen staan er niet bij.

“Daarmee zijn we er nog niet,” aldus De Groot. “We moeten een fout uit het verleden goed maken.” Het Olympisch Stadion deed dan ook de belofte dat er wordt gewerkt aan een nieuwe invulling. “In 2028, als dit fantastische stadion honderd jaar bestaat, komt hier een nieuwe Wall of Fame met alle paralympische en olympische goudenmedaillewinnaars, met terugwerkende kracht vanaf 1960. Aan die belofte kunnen jullie ons houden.”

Vanaf 2028 zijn alle kampioenen dus kampioen – in ieder geval in het Olympisch Stadion.