Home > Nieuw > Feministische zwemgodin bedacht het synchroonzwemmen
NieuwZwemmen

Feministische zwemgodin bedacht het synchroonzwemmen

Synchroonzwemmen werd begin twintigste eeuw ‘uitgevonden’ door de Australische waterballerina Annette Kellerman. Zij was naast een groot sporter ook een feministische heldin, filmster en de eerste actrice die naakt in een film te zien was. Honderd jaar geleden was zij dan ook een van de beroemdste vrouwen ter wereld.

Annette Kellerman, hier in de gekuiste versie van haar beroemde badpak, met aangenaaide kousen. Foto van Wikipedia.

Kellerman werd op 6 juli 1887 geboren in Marrickville, een voorstadje van Sydney. Als kind kon ze als gevolg van polio alleen lopen met behulp van stalen beugels. Om aan te sterken werd haar aangeraden om veel te zwemmen. Ze bleek aanleg voor deze sport te hebben en begon al snel op jonge leeftijd wedstrijden te winnen.

Het gezin Kellerman verhuisde rond de eeuwwisseling naar Groot-Brittannië. Vader begreep al snel dat hij met zijn niet onaantrekkelijk jonge zwemdochter een commercieel goudmijntje in huis had. Daarom kondigde hij in 1904 groots aan dat zijn dochter van Putney naar Blackwell zou zwemmen, een traject van 26 mijl in een ijskoude Thames.

Brood en melk

Dankzij veel trainen en een streng dieet van brood en melk wist de jonge Kellerman de tocht succesvol te volbrengen. De Daily Mail kreeg lucht van haar prestatie en zette haar vervolgens aan om als eerste vrouw Het Kanaal over te zwemmen. Ondanks enkele verwoede pogingen zou haar dit echter nooit lukken. Naar eigen zeggen had ze wel de techniek, maar niet de brute kracht om Het Kanaal over te zwemmen.

Haar opmerkelijke prestaties werden al snel opgemerkt door de amusementsindustrie. Rond haar twintigste vond ze emplooi als vaudeville-artiest in de Londen Hippodrome. Uitgedost als zeemeermin haalde ze in een waterbassin de meest kunstzinnige capriolen uit. De act droeg de sensuele titel The Diving Venus en was een combinatie van zwemmen, duiken en onderwaterballet. Hiermee werd Kellerman de uitvindster van het schoonzwemmen, dan nog waterballet geheten.

The Diving Venus werd in 1907 ook New York, Chicago en Boston opgevoerd. Na deze demonstratie verspreidde de sport zich snel in Noord-Amerika en Canada. Er werden verschillende clubs opgericht. De act in de watertank vormde voor Kellerman een opstap voor een carrière in Hollywood.

Strak badpak

Maar voordat ze filmster werd veroorzaakte ze in de Verenigde Staten nog wel een groot schandaal. Op het strand van Boston verscheen ze voor de verzamelde pers in een sexy, strak badpak. Volgens de toen heersende mores diende een dame op het strand te verschijnen in een grote soepjurk, of anders in een bijzonder wijde plofbroek. Strakke badpakken die vrouwelijke vormen accentueerden waren uit den boze. Kellerman werd dan ook uit oogpunt van de publieke zedelijkheid prompt door de lokale politie gearresteerd.

Het schandaal liep met een sisser af en Kellerman was, mede dankzij de breed in de media uitgemeten badpakstunt, klaar voor Hollywood. Haar weelderige vormen waren overigens ook Doctor Dudley Allen Sargent van de Universiteit van Harvard opgevallen. De academicus bestudeerde zo’n 3.000 vrouwenlichamen en kwam hierna tot de conclusie dat Kellerman met haar fysieke verschijning het dichtst in de buurt kwam van de beroemde Venus van Milo. Hij gaf Kellerman daarom de twijfelachtige eretitel van Perfect Woman.

Hollywood

Kellerman was in totaal in twaalf Hollywoodproducties te bewonderen. Ze speelde bijna altijd een. zeemeerminachtige diva. Haar grootste succes was A Daughter of the Gods uit 1916. Het was de eerste film die meer dan één miljoen dollar kostte. Dat geld werd alras terugverdiend omdat Kellerman vaak naakt te zien was in deze fantasiefilm. Kellerman wist na haar strakke badpaksessie haar grenzen weer te verleggen. Puriteins Amerika was weer geschokt.

Toen Kellermans succes in Hollywood begon te tanen, vond ze zichzelf opnieuw uit. Als fitnessgoeroe avant la lettre schreef ze een boek over de miraculeuze effecten die zwemmen op de schoonheid en de gezondheid van vrouwen had.

Uiteindelijk trok ze zich toch terug uit de openbaarheid. De laatste jaren van haar leven sleet ze met haar man in een luxueuze villa aan de Australische kust. Kellerman overleed op 5 november 1975. Ze werd gecremeerd en haar as werd, zoals het een echte zeemeermin betaamt, uitgestrooid over het Australische Great Barrier Reef, het grootste koraalrif ter wereld.

Micha Peters
Bedenker en beheerder van Sportgeschiedenis.nl. Journalist en (sport)historicus.