Dag van de Elfstedentocht blikt terug op de deelname van koning Willem-Alexander in 1986

Op 15 januari is in het Fries Scheepvaartmuseum in Sneek de Dag van de Elfstedentocht. Veertig jaar na de deelname van koning Willem-Alexander vertel ik over de historische banden tussen het koningshuis en het schaatsen. De voorverkoop is begonnen – hier.

Elfstedenvoorzitter Jan Sipkema overhandigde in 1988 het lidmaatschap aan prins Willem-Alexander. Foto Willem Hendrik Dirk Obbema via het Fries Scheepvaart Museum

Het was zelfs voor Elfstedenvoorzitter Jan Sipkema een grote verrassing: veertig jaar geleden, op 26 februari 1986, schaatste kroonprins Willem Alexander de Elfstedentocht. Hij was de eerste van het koningshuis die de tocht volbracht.

De schaatsen van Willem-Alexander uit 1986 zijn ook te zien

Verzoek

Tijdens zijn deelname was de – toen nog – kroonprins geen lid van de Elfstedenvereniging. Pas de dag ervoor kwam het verzoek binnen om hem toe te laten, waarmee werd ingestemd. Voorzitter Jan Sipkema was daarvan niet op de hoogte en was volkomen verrast toen hij hiermee werd geconfronteerd.

Pas twee jaar later ontving Willem-Alexander het officiële lidmaatschap van de Elfstedenvereniging tijdens een bezoek aan het Scheepvaartmuseum in Sneek. Op diezelfde plek is tegenwoordig de Dag van de Elfstedentocht.

Onderzoek

De belangstelling van het Koningshuis voor de schaatssport is altijd al groot geweest, blijkt na onderzoek in archieven en erfgoedcollecties. Op 15 januari toon ik hiervan de resultaten in Sneek. De schaatsen van Willem-Alexander zijn dan ook te zien, afkomstig uit het Schaatsmuseum in Hindeloopen.

Niet alleen verhalen, maar ook de kennis van het ijs moet worden doorgegeven. Dat wordt steeds lastiger als er bijna nooit meer een ijsvloer ligt. Henk Kroes, voormalig voorzitter en ijsmeester van de Elfstedentocht, en zijn zoon Sytse vertellen hoe zij zich daarvoor inzetten.

Henk Kroes, foto uit de collectie van Beeld & Geluid via Europeana

Jan Bakker

Presentator Sippy Tigchelaar gaat verder in gesprek met Jan Bakker, de nieuwe voorzitter van de Elfstedenvereniging. Bakker was zelf marathonschaatser en reed de tocht in 1997.

Het Fries Film- en Audio Archief toont beelden van de tocht van 40 jaar (1986) en 70 jaar (1956) geleden.

Tot slot vertelt Berend Keulen hoe hij meedeed aan alle zeven Elfstedentochten tussen 1947 en 1997. Hoe dat hem is vergaan, horen we in Sneek.

Verjaardag

De Dag van de Elfstedentocht wordt ieder jaar op 15 januari georganiseerd, in 1909 de oprichtingsdatum van de Vereniging De Friesche Elf Steden. In 2026 wordt alweer de zevende editie gehouden. Nu de tocht zelf zeldzaam wordt, worden de herinneringen en verhalen en het bewaren en doorgeven steeds belangrijker.

De organisatie bestaat uit Tresoar, het Fries Scheepvaartmuseum, het Fries Film- en Audio Archief, Sippy Tigchelaar, Marnix Koolhaas en mij.

Voorverkoop

Er gaan 111 kaarten in de voorverkoop voor €11,- per persoon, inclusief ontvangst met koffie, thee en oranjekoek. Na afloop is er een borrel. Ze zijn hier te bestellen.