Frustratie in Friesland: Baarn had vroeger altijd het eerste natuurijs van het seizoen

In Winterswijk is dit seizoen voor de eerste keer op natuurijs geschaatst. Precies honderd jaar geleden had de Baarnsche IJsclub die primeur – tot frustratie van Friesland.

In november 1925 was er precies één ijsdag. Dat was genoeg om de baan in Baarn te openen.

Vrijdag werd de ijsbaan te Baarn geopend! De fotografen waren er even vlug bij als de rijders

De eerste

Op 22 november 1925 opende de Baarnsche IJsclub voor de eerste keer in het seizoen haar schaatsbaan voor het publiek. Kinderen werden toen al enkele dagen toegelaten.

Precies een eeuw geleden had Baarn zo de nationale primeur van schaatsen op natuurijs. Dat was niet voor de eerste keer, want een jaar eerder was deze baan al op 20 november in gebruik genomen – ook als eerste van het land. Deze stad was daarmee sneller dan Friesland en dat vonden ze in die provincie niet leuk.

‘De Friezen zijn altijd trotsch geweest op hun eigen klimaat,’ schreef het tijdschrift Eigen Haard op 14 januari 1928, ‘maar waar blijft ’s lands reputatie, nu reeds ettelijke jaren achtereen de Baarnsche IJsclub haar banen openstelde voor er in het Noorden van berijdbaar ijs sprake was? Die Baarnsche IJsclub wordt ons hier een doorn in het oog, soms schijnt het of zij alle vorst voor zich monopoliseert.’

Filmbeelden

Dat zal de reden zijn waarom Polygoon Holland Nieuws precies honderd jaar geleden een filmploeg naar Baarn stuurde. We zien weliswaar een willekeurige opname van wat mensen op het ijs, maar zij waren wel de eerste van het seizoen.

Nu trekken alle media naar Winterswijk om verslag te doen van het eerste ijslaagje van deze winter. In 1925 gebeurde dat dus ook al, maar dan in Baarn. Zoals het Limburgsch Dagblad schreef: ‘Vrijdag werd de ijsbaan te Baarn geopend! De fotografen waren er even vlug bij als de rijders.’

Op 23 november begon het alweer te dooien en was het schaatsfeest voorbij. ‘Eén geopende ijsbaan maakt nog geen winter,’ smaalden De Indische Courant en De Sumatra Post aan de andere kant van de wereld. Dat was niet helemaal waar, want half december was het weer koud genoeg om de Baarnsche IJsclub opnieuw aan het werk te zetten.

Bandy

Op die film zien we ook nog een aantal schaatsers met een hockeystick. Zij speelden bandy, dat in de winter van 1891 in Nederland werd geïntroduceerd door sportpionier Pim Mulier, eerder dan het hockey zelf. Het lijkt op ijshockey, maar is toch anders.

Als er geen ijs meer lag, verplaatsten de beoefenaars van bandy zich naar het vasteland voor het spelen van hockey. In de naam van de oudste hockeyclub van Nederland zien we dat nog terug: de Amsterdamsche Hockey- en Bandy Club.

Waarmee we nu dus ook weten dat het Nederlandse hockey als wintersport is ontstaan.