Kamervragen over prins Willem-Alexander na de Elfstedentocht van 1986
Prins Willem-Alexander voltooide de Elfstedentocht van 1986. Hij deed dat als een schaatsende reclamezuil.
Prins Willem-Alexander in 1986. Foto uit het publieke domein via het Nationaal Archief
De winter van 1986 was een mooie voor Marlboro.
Heeft de minister-president kennis genomen van het feit dat prins Willem-Alexander heeft deelgenomen aan de veertiende Elfstedentocht?
Playboy
Het was voor iedereen een grote verrassing dat prins Willem-Alexander meedeed aan de Elfstedentocht van 26 februari 1986. Hij is zo het enige lid van het koningshuis die dat heeft gepresteerd. Prins Bernhard had in de zomer van 1947 weliswaar gezegd dat hij in training ging voor een eventuele deelname, maar het bleef bij woorden.
Er was nóg een verrassing aan de koninklijke deelname: Willem-Alexander reed in een reclamejack van sigarettenboer Marlboro, een sjaal van verzekeringsmaatschappij Aegon en een broek met het opschrift Playboy. ‘Een befaamd mannenblad,’ voegde NRC Handelsblad er voor de zekerheid aan toe.
Volgens Trouw was dat zeer opmerkelijk. ‘Hij had er ook heel goed mee naar de disco kunnen gaan,’ merkte het dagblad twee dagen later op.
De eerste tv-beelden van de prins op het ijs
Kamervragen
In de Tweede Kamer werden er zelfs vragen over gesteld aan premier Lubbers. ‘Heeft de minister-president kennis genomen van het feit dat prins Willem-Alexander heeft deelgenomen aan de veertiende Elfstedentocht?,’ zo wilde Cathy Ubels van de Evangelische Volkspartij weten.
‘Is de minister-president met mij van mening dat de op zijn kleding aangebrachte reclame voor veel mensen een reden tot aanstoot was? Is de minister-president met mij van mening dat het uitdragen van reclame op deze wijze in de toekomst vermeden dient te worden?’
Er was ook onvrede dat de prins reclame maakte voor een sigarettenmerk, schreef Het Vrije Volk. ‘De Stichting Volksgezondheid en Roken staat op het standpunt dat de prins in ons land een voorbeeldfunctie vervult (hij is lid van de Raad van State) en dat het dan niet past om als reclame-object te fungeren. Bovendien vindt men dat er van zijn optreden een negatieve invloed uitgaat op de jeugd, waarop de stichting juist zijn campagnes richt.’
Cathy Ubels van de EVP, foto Marcel Antonisse via het Nationaal Archief
Gezonde jongen
Er was niets aan de hand, zei prins Claus als de vader van de betreffende prins. Willem-Alexander werd nou eenmaal als een gewone jongen opgevoed. En dat zei ook Henk Bax van de Rijksvoorlichtingsdienst.
“Ze volgen een zo normaal mogelijke opleiding. Als je naar Perry v.d. Car gaat, dan hangt het vol met kleding met allerlei merknamen. Dat soort kleding dragen jongens van die leeftijd. Daar maakt prins Willem-Alexander geen uitzondering op. Hij koopt zijn kleding in gewone winkels. Als het leuk staat wordt het gekocht. Zo simpel ligt dat.”
Dat was Trouw ook opgevallen. ‘Laatstelijk was hij te zien in een van rijkswege verstrekt werkpak,’ schreef de krant over de dag dat de kroonprins zich meldde bij de marine. ‘Dat werd afgemaakt met een paar niet tot de persoonlijke standaard uitrusting behorende witte gymschoenen van het merk Nike; zeer gewild onder jongeren, échte Nikes.’
(Tijdens de Winterspelen liep de koning trouwens rond op sneakers van hetzelfde merk. Niemand merkte deze historische parallel met 1985 op.)
Kijk dan! Prins Willem-Alexander droeg in 1985 ook al schoenen van Nike. Foto Rob C. Croes via het Nationaal Archief
Brieven van Boomers
De lezers van het Algemeen Dagblad waren het niet eens met al die kritiek op de kroonprins en stuurde postzakken vol met brieven (er was nog geen mail in 1986), wat we in onze tijd Brieven van Boomers noemen.
‘Wie in Nederland zijn kop boven het maaiveld uitsteekt, krijgt de middelmaat over zich heen,’ aldus G. Dorsman uit Reeuwijk.
‘Hij vraagt nergens om, maar gegriep krijgt ie,’ aldus M.C. de Ruiter uit Bleiswijk.
‘Als hij de zoon was geweest van een van de Kamerleden had niemand hem gekend en dan mocht het wel,’ aldus E. Kevenaar uit Rotterdam.
‘Hartstikke leuk als je 18 bent om met een broek te lopen met het playboy-konijntje,’ aldus Henny Tompot uit Dordrecht.
De Telegraaf schreef zelfs een redactioneel commentaar. ‘Natuurlijk: het was beter geweest als hij dit niet had gedaan en zijn adviseurs zich hadden gerealiseerd, dat velen zich daaraan zouden kunnen ergeren. Dat neemt echter niet weg, dat deze kritiek op de Prins, die toch een sportieve prestatie van jewelste leverde, zeer overtrokken moet worden genoemd.’
Jan Blokker had een mooi onderwerp gevonden voor zijn column in De Volkskrant. ‘In een normaal koninkrijk zou mevrouw Ubels van de Evangelische Volkspartij gisteren meteen in het openbaar zijn terechtgesteld wegens majesteitsschennis,’ schreef hij.
‘Van Lubbers de verzekering willen dat leden van het Koninklijk Huis in de toekomst nooit meer shirtreclame dragen! Als de kroonprins niet met een sigarettenmerk op zijn admiraalsuniform mag uitvaren, wie mag het dan eigenlijk wel? Maar nee.’
Marketingdirecteur
Gerrit de Bruin genoot met volle teugen van dit gedoe. Niet zo gek, want hij was in 1986 marketingdirecteur van Marlboro.
“Ik heb genietend zitten kijken”, zei hij tegen De Telegraaf. “We hebben er niet de hand in gehad. U denkt toch niet dat wij leden van het koninklijk huis sponsoren of dat een van onze vertegenwoordigers bevriend is met Willem-Alexander?
Als een dergelijke publiciteitsstunt bij ons ter sprake was gekomen, had ik het verboden. Leden van het koninklijk huis mogen niet worden benaderd voor reclamedoeleinden.”
Na de Kamervragen volgde er geen debat en bleef de kroonprins gewoon in functie. Ruim een half jaar later kon de RVD alleen maar tevreden terugkijken op de Elfstedentocht, die volgens NRC Handelsblad een publicitair geslaagde stunt was. “Dat was toch mooi,” aldus de RVD.
