Home > Nieuw > Een koninklijke traditie: troonopvolgers op een sleetje
NieuwSchaatsen

Een koninklijke traditie: troonopvolgers op een sleetje

Op 11 januari 1940 was er een bijzonder fotomoment met de kleine prinses Beatrix op het ijs. Het Koninklijk Huis houdt er namelijk van om de wintersport te gebruiken voor wat publieke aandacht.

Hedenmorgen omstreeks half twaalf is Prinses Juliana achter Huis ten Bosch op schaatsen op het ijs geweest. De kleine Prinses trachtte achter een kleine slede zich op de schaatsen voort te bewegen.

Leden van het Nederlandse koningshuis houden al eeuwen van schaatsen – van Wilhelmina in 1890 tot Willem-Alexander in onze tijd. Alleen Beatrix is een opvallende uitzondering, die tijdens haar ambtsdagen als koningin nooit zelf heeft geschaatst – in ieder geval niet in de buurt van een fotograaf. Desgevraagd zei de RVD hier geen mededelingen over te doen, omdat hier sprake is van een privéactiviteit.

Helemaal juist is dat echter niet, omdat het Koninklijk Huis al heel lang het schaatsen publicitair benut. Het bekendste voorbeeld is Willem-Alexander in de Elfstedentocht van 1986, maar het gaat veel verder terug. Zo is er een filmfragment uit 1917 van een schaatsende prinses Juliana bij Huis ten Bosch, dat in 1934 werd vertoond in een speciale film vanwege de 25e verjaardag van de kroonprinses. De koninklijke familie vond het blijkbaar belangrijk dat het Nederlandse publiek dit weer eens een keertje zag.

In 1926 werd er zelfs een internationale film gemaakt: A Queen on Skates. Onderitel: Exclusive pictures of Queen Wilhelmina & Dutch Royal family, enjoy their favourite winter sport. Helemaal privé was het dus niet als een lid van het Nederlands koningshuis op het ijs stapte nadat de complete pers daarover was ingeseind.

Op 24 januari 1914 werd de basis gelegd voor de koninklijke traditie van de troonopvolger in een slee. ‘Men bericht ons uit Den Haag’, opende het Nieuws van den Dag toen. ‘Hedenmorgen omstreeks half twaalf is Prinses Juliana achter Huis ten Bosch op schaatsen op het ijs geweest. De kleine Prinses trachtte achter een kleine slede zich op de schaatsen voort te bewegen. H.M. de Koningin-Moeder was daarbij aanwezig. H.M. de Koningin kwam later en reed een tijd over de ijsbaan. Er was veel belangstelling van het publiek.’

Nieuwe traditie

Nog geen vijf jaar oud stapte Juliana zo met nog twee koninklijke generaties op het ijs voor een fijn persmomentje – zoals we dat nu tegenwoordig tenminste noemen. De foto hiervan staat nog in de fotobank van het Nationaal Archief.

In januari 1940 stond prinses Juliana heel vaak op het ijs – indien mogelijk in aanwezigheid van journalisten. Hiermee werd een statement gemaakt, want de Tweede Wereldoorlog was inmiddels uitgebroken. Alhoewel Nederland hier toen nog niet bij betrokken was, liepen de spanningen snel op. Om te laten zien dat het dagelijkse leven in ons land gewoon doorging, stapte Juliana regelmatig op het ijs.

Gepakt in een reisdeken mocht zij op een sleetje mee het ijs op om op haar manier te genieten van den stralenden wintermorgen.

Op 11 januari 1940 nam ze prinses Beatrix mee – op de slee. ‘Gisteren is het Prinselijk gezin van vacantie uit Soestdijk weer in de Residentie teruggekeerd,’ aldus Het Vaderland die dag. ‘Prinses Juliana en Prins Bernhard hadden een drukken tijd achter den rug, met de sociale en militaire belangen, waaraan zij zich met groote belangstelling geven. Vandaag was de Prins alweer op inspectie, maar Prinses Juliana heeft zich hedenmorgen naar het Huis ten Bosch begeven, om schaatsen te rijden. Prinses Beatrix was mede van de partij. Gepakt in een reisdeken mocht zij op een sleetje mee het ijs op om op haar manier te genieten van den stralenden wintermorgen.’

Het was exact hetzelfde fotomoment als in 1914: een koninklijke schaatstocht bij Huis ten Bosch met de troonopvolger op de slee. Alleen de omstandigheden waren veranderd: in 1914 gebeurde het vlak voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, in 1940 vlak voor de Tweede Wereldoorlog.

Hoe dan ook: deze foto sierde eveneens de Nederlandse kranten en tijdschriften.

Voor het eerst is ook de kleine Willem-Alexander door zijn ouders mee naar het buitenland genomen. Gistermiddag mocht hij in een speciaal voor dat doel overgebrachte Hindelooper slee poseren.

Een sleetje in Lech

In 1968 waren de tijden zo veranderd dat de leden van de Koninklijke Familie niet meer bij Huis ten Bosch rondreden op het ijs, maar vertier zochten in de sneeuw van het Oostenrijkse Lech. Daar herhaalde zich het patroon van de troonopvolger in een slee.

Op 4 maart 1968 waren tientallen Nederlandse journalisten naar dit wintersportoord afgereisd – net als in onze tijd – om de leden van het Koninklijk Huis te fotograferen tijdens hun verblijf aldaar. ‘Voor het eerst is ook de kleine Willem-Alexander door zijn ouders mee naar het buitenland genomen,’ schreef De Tijd. ‘Gistermiddag mocht hij in een speciaal voor dat doel overgebrachte Hindelooper slee poseren.’

Die slee was vanuit Nederland ingevlogen! Hoezo een privéactiviteit? Dit was voorgekookt om net als in 1914 en 1940 een knusse foto te maken van de troonopvolger met zijn ouders erbij. Het enige verschil was dat het niet op het ijs gebeurde, maar in de sneeuw. Maar ook dat is een winters tafereeltje.

Prinses Amalia was twee jaar toen ze in 2006 voor de eerste keer meeging naar Lech – 38 jaar na haar vader dus. En de traditie vereiste nu eenmaal dat een troonopvolger in een slee stapt, net als in 1914, 1940 en 1968.

En, jawel hoor – hier.

Jurryt van de Vooren
http://Sportgeschiedenis.nl
Jurryt van de Vooren is sporthistoricus. Auteur van 'Amsterdam 1928' en de Bosatlas van het Nederlandse voetbal. Bezig met boekenserie over Amsterdam en sport. Nog steeds de enige Amsterdammer die is afgestudeerd op Feyenoord.