Home > Nieuw > Lysbeth en Akke Sipkes Swierstra: de eerste vrouwen die de Elfstedentocht reden
NieuwSchaatsen

Lysbeth en Akke Sipkes Swierstra: de eerste vrouwen die de Elfstedentocht reden

Sinds 1909 zijn er zo’n 2.800 vrouwen gestart in de Elfstedentocht. Jikke Gaastra was in 1912 de eerste met het Elfstedenkruisje, maar eerder waren er al vrouwen geweest die de tocht hadden voltooid. Een voorproefje uit mijn nieuwe boek 8070 Dagen.

Op 28 december 1997 was in Oude Leije de onthulling van een speciaal kunstwerk ter ere van de snelste Elfstedenvrouwen van 1985, 1986 en 1997. Het idee hiervoor kwam van Douwe Sinnema, woonachtig in dat dorp in de gemeente Leeuwarden.

Op diezelfde 28december, maar dan in 1890, voltooiden de gezusters Lysbeth en Akke Sipkes Swierstra de Elfstedentocht. Zij waren daarmee de eerste vrouwen in de hele Elfstedengeschiedenis van wie we met naam en toenaam weten dat zij deze prestatie hebben geleverd, samen met hun echtgenoten.

Dat wil niet zeggen dat er daarvoor nog nooit een vrouw de Elfstedentocht voltooide, maar daarvan weten we alleen de namen niet. Ron Couwenhoven onderzocht de 19e-eeuwse geschiedenis van de Elfstedentocht, toen mensen die nog op eigen gelegenheid reden, met deze twee zussen als oudste melding. De namen van deze rijders konden worden herleid via meldingen in kranten en bewaarde lijsten van kastelein Jan Heslinga uit IJlst, waar rijders een handtekening haalden om te bewijzen dat ze in die stad waren geweest – de voorloper van de stempelkaart. Z0 weten we dat eerder die winter er ook al twee vrouwen waren afgetekend Heslinga, maar niet onder hun eigen naam.

Deze namen zijn daarom helaas niet bekend, simpelweg omdat de kastelein die niet opschreef, overeenkomstig de toenmalige maatschappelijke etiquette. Achter de mannelijke rijders met wie de dames arriveerden stond alleen ‘plus vrouw’, zodat wij nooit meer kunnen achterhalen het om een echtgenote ging, een zus of nog iemand anders.

En zo zijn Lysbeth en Akke Sipkes Swierstra officieel de eerste vrouwen die de Elfstedentocht hebben voltooid.

Over de rol van vrouwen in de Elfstedengeschiedenis schrijf ik in mijn nieuwe boek ‘8070 Dagen’, dat op 15 januari verschijnt.

Jurryt van de Vooren
http://Sportgeschiedenis.nl
Jurryt van de Vooren is sporthistoricus. Auteur van 'Amsterdam 1928' en de Bosatlas van het Nederlandse voetbal. Bezig met boekenserie over Amsterdam en sport. Nog steeds de enige Amsterdammer die is afgestudeerd op Feyenoord.