NieuwSchaatsen

In tachtig jaar is er nooit een foto gemaakt van prinses Beatrix op schaatsen

Prinses Beatrix viert vandaag haar tachtigste verjaardag. Ondanks jarenlange speurtochten van deze website hebben we nog nooit een foto gevonden van Beatrix op de schaats, zoals bij haar voorgangers en opvolgers wel het geval was.

Schaatshistoricus Marnix Koolhaas merkte in 2013 op dat er geen enkele foto of filmfragment bestaat met een schaatsende Beatrix. Heel gek, want deze sport speelt een belangrijke rol in de koninklijke familie. Prins Willem-Alexander schaatste tenslotte in 1986 de Elfstedentocht en vroeg Máxima ten huwelijk op het ijs. Prinses Maxima toonde in 2008 zelf ook te kunnen schaatsen.

De moeder en grootmoeder van Beatrix hielden er ook van op het ijs te staan. Juliana was nog maar vier jaar oud toen Het Nieuws van den Dag schreef: ‘Hedenmorgen omstreeks half twaalf is Prinses Juliana achter het Huis Ten Bosch op schaatsen op het ijs geweest. De kleine Prinses trachtte achter een kleine slede zich op de schaatsen voort te bewegen. H. M. de Koningin-Moeder was daarbij aanwezig. H. M. de Koningin kwam later en reed een tijd over de ijsbaan. Er was veel belangstelling van de zijde van het publiek.’

Met Emma, Wilhelmina en Juliana stonden er toen drie generaties koninginnen op het ijs! Er bestonden zelfs speciale Koninginnenschaatsen, die door Emma werden besteld voor haar dochter. Zo toonden de leden van het Koningshuis hun liefhebberij aan journalisten en volk.

In 1926 werd zo’n schaatstocht een heus internationaal media-event. In Nederland werden onderstaande filmbeelden vertoond in de bioscopen, waarvan ook foto’s stonden in de kranten. ‘Schaatsenrijden is onze nationale sport,’ stond er voor alle duidelijkheid bij. We zien vijf schaatsende dames, onder wie koningin Wilhelmina en prinses Juliana, voorafgegaan door een heer, over een sloot in het park van Huis ten Bosch.

Dergelijke filmbeelden werden tot in het buitenland vertoond! Er is namelijk nóg een opname uit de winter van 1926, eigendom van British Pathé: A Queen on Skates. Voor het Nederlandse koningshuis leek de schaatssport zo niet alleen een leuke bezigheid te zijn, maar ook ideaal om een historische band met het Nederlandse volk te kweken – zowel in eigen land als daarbuiten.

Beatrix zonder schaatsen

Des te opvallender is het dat er geen foto’s of filmbeelden van een schaatsende Beatrix zijn te vinden. Het lijkt alsof de lange historische lijn van koninklijke liefde voor het schaatsen bij haar wordt onderbroken. Bij de Rijksvoorlichtingsdienst RVD hebben ze in ieder geval geen beeld, zeiden ze in 2013. Of dat toeval is, of dat de toenmalige koningin inderdaad niet van schaatsen houdt, wilde de woordvoerder dan weer niet zeggen. “Dat is privé en daar gaan wij niet op in.”

Maar omdat het koningshuis al sinds de negentiende eeuw zo nadrukkelijk de schaatssport heeft gebruikt tijdens publieke optredens gaat dit niet helemaal op. Is er sprake van een historische breuk of niet? Dan maar zelf zoeken om erachter te komen of Beatrix zich inderdaad anders gedraagt dan haar moeder en grootmoeder.

De aandacht wordt dan meteen getrokken door een opmerkelijke foto uit 1955, waarop Beatrix en haar drie zusters op het ijs bij Paleis Soestdijk staan. De afbeelding, afkomstig uit de fotocollectie RVD / Koninklijk Huis, heeft als onderschrift: ‘Prinses Beatrix met de prinsessen Irene, Margriet en Marijke (Christina) op de schaats op de vijver achter paleis Soestdijk.’

Mooi niet, want er is één prinses die geen schaatsen draagt: Beatrix!

Een Hollands kind

Na heel diep graven vinden we een schaatsende Beatrix in een krantenberichtje in de Leeuwarder Courant van 4 februari 1947: ‘Terwijl Zaterdagmiddag de Ronde van Loosdrecht werd verreden, waren er nog drie kleine schaatsenrijdsters, die eveneens de aandacht trokken. Het waren de prinsesjes Beatrix, Irene en Margriet, die naar Loosdrecht waren gekomen om zich op het gladde ijs te begeven. Beatrix bleek al goed thuis te zijn op de schaats en reed zelfstandig geruimen tijd over de verschillende plassen Haar zusjes oefenden zich onder leiding van een hofdame in de mooie schaatssport. De drie prinsesjes bleven geruimen tijd op de plassen, zoowel in Nieuw- als in Oud Loosdrecht. Zij hebben een flinken afstand op de schaats afgelegd.’

Maar ja, geen foto erbij.

De enige afbeelding waarop het lijkt dat Beatrix op schaatsen staat werd geplaatst in enkele kranten van 1 februari 1950, zoals Trouw en Het Dagblad voor Amersfoort. Het verhaal ging over hoe Beatrix haar twaalfde verjaardag op school vierde met onder meer enkele rondjes op het ijs. ‘Kan het anders in dit jaargetijde voor een Hollands kind?’ Omdat er zoveel sneeuw lag, hield ze er alleen snel mee op.

Maar ook op deze foto draagt ze geen schaatsen, alhoewel het moeilijk is te zien.

Het lijkt er daarom op dat het nooit op foto is vastgelegd dat prinses Beatrix aan het schaatsen is. In ieder geval vond zij het niet nodig om op het ijs een band te kweken met haar volk, zoals bij Wilhelmina, Juliana en Willem-Alexander. Er is maar één conclusie:  Beatrix heeft in haar tijd als vorstin de historische lijn doorbroken van schaatsende vorsten.

Niet dat het erg is, want zelf kan ik ook niet schaatsen. Maar opvallend is het wel.

Advertentie

Reserveer bij bol.com

Jurryt van de Vooren
http://Sportgeschiedenis.nl
Jurryt van de Vooren is sporthistoricus. Auteur van 'Amsterdam 1928' en de Bosatlas van het Nederlandse voetbal. Bezig met boekenserie over Amsterdam en sport. Nog steeds de enige Amsterdammer die is afgestudeerd op Feyenoord.