Amsterdamse studenten wilden in 1950 meedoen aan het eerste WK basketbal

Precies 75 jaar geleden won Argentinië het eerste WK basketbal. Een aantal studentensporters uit Amsterdam had geprobeerd zich hiervoor te kwalificeren.

Het WK basketbal van 1950 met Argentinië als wereldkampioen. Foto uit het publieke domein via Wikicommons

Meteen na de bevrijding was op de Universiteit van Amsterdam de oprichting van de ASVA, de Algemene Studenten Vereniging Amsterdam. Aanvankelijk was die vooral een belangenorganisatie, maar sinds de jaren 60 profileert de ASVA zich als een politieke studentenvakbond – in 2025 nog steeds.

Enkele weken geleden werd het tachtigjarige bestaan gevierd op een reünie, waar ik als voormalig bestuurslid uit de jaren 90 veel oude bekenden heb gesproken. Bij de opening sprak ik de honderden aanwezigen toe, waarbij ik een vraag voor ze had.

Binnen de ASVA hebben ooit een BASVA en een TASVA bestaan. Waar stonden die afkortingen voor?

Was dat in de radicale jaren 60 en 70 voor de twee politieke aftakkingen Bolsjewistische ASVA en Trotskistische ASVA? Of was dat in de jaren 40 voor sportieve ASVA-leden, die zich hadden aangesloten bij de Basketball ASVA en de Tennis ASVA?

Het tweede antwoord is goed, want in de beginjaren van deze studentenorganisatie bemoeide de ASVA zich nog met de universitaire sport. De volleyballers speelden trouwens bij de VASVA.

Onze landgenoten Sibilo en Parisius, die in Suriname tot de beste basketballers werden gerekend, spelen in Basva

ASVA tegen Ajax

De BASVA werd in 1946 opgericht en was toegankelijk voor alle studenten aan de Universiteit van Amsterdam. Dat was nieuw, want tot dat moment werd er in Nederland alleen aan studentensport gedaan bij disputen van het corps.

In die begintijd had de BASVA twee teams in de reguliere competitie, buiten de universitaire sport. In december 1946 speelde de club in een zaal in stadion De Meer tegen Ajax, dat net dat jaar was begonnen met basketbal. Ajax veegde de studenten met 58-9 van de mat. Een maand later stond de basketvoetbalclub op de eerste plaats na zeven ongeslagen wedstrijden, waar de BASVA maar één keer had gewonnen.

In september 1948 kwamen de studentenbasketballers weer een opmerkelijke tegenstander tegen bij een toernooi in het RAI-gebouw. Bij het Rotterdamse team was Faas Wilkes opgesteld, de legendarische voetballer. Die combinatie kwam meer voor, want bij Ajax speelde Rinus Michels – zowel als basketballer als voetballer.

De BASVA organiseerde ook zijn eigen toernooien, zoals op 8, 9 en 10 mei 1947 met Nederlandse, Belgische en Zwitserse studenten. Dat was opmerkelijk vroeg, omdat de Nederlandse Basketball Bond NBB pas op 15 juli 1947 werd opgericht. Die droeg vanaf dat moment de verantwoordelijkheid voor de internationale contacten.

Wereldkampioenschap

De BASVA had een aantal goede spelers, die in de nationale selectie werden opgenomen. De NBB deed zelfs een poging om zich te kwalificeren voor het eerste wereldkampioenschap, dat precies 75 jaar geleden in Argentinië tot een einde kwam met een verassende titel voor het gastland na een zege op de Verenigde Staten.

Tijdens een speciaal toernooi in Nice kon Nederland zich hiervoor kwalificeren, waarvoor in december 1949 de twaalf namen van spelers bekend werden gemaakt. Er zaten er drie van de BASVA bij: F. van der Valk, F. Parisius en Rudi Sibilo. Zo althans stond in de toenmalige dagbladen, want volgens de statistieken van Jacob Bergsma kwam Parisius van Agamma.

‘Het was in die jaren helemaal niet uitzonderlijk dat je voor meerdere verenigingen actief was,’ legt Bergsma uit. ‘Je kon probleemloos voor twee verschillende verenigingen in dezelfde competitie spelen en nog een derde ploeg coachen.’ Het zou best kunnen dat dit ook voor Parisius gold, maar dat weten we nu niet meer.

Surinaamse overstap

Wat we dan weer wél bekend is, is dat Parisius en Sibilo in 1950 allebei hun debuut maakten voor het Nederlandse team. Ze hadden toen al wel internationale ervaring voor Suriname, dat ze een jaar eerder hadden verlaten voor een studie in Amsterdam. De West, nieuwsblad uit en voor Suriname schreef op 24 oktober 1949: ‘Onze landgenoten Sibilo en Parisius, die in Suriname tot de beste basketballers werden gerekend, spelen in Basva II, een vereniging in Amsterdam.’

Inderdaad: ook hier werd Parisius gekoppeld aan de BASVA.

Ondanks deze versterking eindigde Nederland volkomen kansloos bijna onderaan de ranglijst, waarmee kwalificatie was mislukt. ‘Dat werd ook niet verwacht,’ merkte tijdschrift Sportief nuchter op. ‘De Amsterdammers, die het op de Europese ranglijst (nog) niet tot een positie van enige betekenis hebben gebracht, gingen als studenten.’

De Surinaamse spelers behoorden wel meteen tot de beste, zo oordeelden de sportjournalisten na afloop. Het wereldkampioenschap in Argentinië maakten ze alleen niet mee, waarmee de ASVA een afspraak met de internationale sportgeschiedenis heeft gemist. Ook daarna leverde de BASVA nog met enige regelmaat internationals.

De laatste melding van deze basketbalclub in de dagbladen was van 9 mei 1973. Ruim vijftig jaar daarna was er helaas niemand van de BASVA naar de reünie van de studentenvakbond gekomen om mijn vraag te beantwoorden.