BalsportenNieuw

Eerste afgelasting van sport wegens epidemie was in 1866 in Franeker

De eerste keer dat de Nederlandse sport werd getroffen door een epidemie, was al in 1866 toen de jaarlijkse PC in Franeker werd afgelast, het oudste kaatsevenement van Nederland. Sportgeschiedenis praat met kaatshistoricus Pieter Breuker. Dit artikel is gratis, maar met een vrijwillige bijdrage maak je wel vrienden – onderaan de pagina. 

Door het coronavirus ligt de sport stil. Dat is zeer uitzonderlijk, maar niet uniek. De oudste melding van een sportevenement dat wegens een epidemie niet doorgaat, is van de PC van 1866 in Franeker. De PC is de jaarlijkse kaatswedstrijd in deze Friese stad, traditioneel op de vijfde woensdag na 30 juni. Deze sportklassieker bestaat al sinds 1854 en is daarmee de oudste van ons land.

In ruim anderhalve eeuw is de PC vier keer afgelast, waarvan twee keer in de bezettingsjaren. De andere twee afgelastingen waren in de beginjaren, in 1859 vanwege pokken en in 1866 door de cholera. Dat zegt de PC zelf tenminste op haar website, maar in 1859 was er iets heel anders aan de hand, zo concludeert Pieter Breuker na bronnenonderzoek, als sporthistoricus gespecialiseerd in kaatsgeschiedenis.

Geen PC, wel kermis

Jan Bogtstra was één van de oprichters van de PC. Hij werd ook penningmeester en juist in die beginjaren worstelde hij regelmatig met financiële problemen, óók in 1859. “Bogtstra was ook zakenman,” zegt Breuker. “En volgens mijn onderzoek waren die tekorten de directe aanleiding om het in 1859 af te gelasten.”

Dat had dus niets te maken met een epidemie, al helemaal omdat de kermis van Franeker ondertussen gewoon doorging. Dat zou volkomen onverantwoord zijn geweest bij een epidemie. Daarnaast bestaat er geen enkele originele bron uit 1859 dat deze pokkenepidemie leidde tot afgelasting – géén officieel verbod en géén officiële verklaring. Pas een halve eeuw later werd voor de eerste keer die PC van 1859 in verband gebracht met pokken.

In 1866 woedde er inderdaad een cholera-epidemie. “Er vielen honderden doden in Friesland,” aldus Breuker. Op bevel van de burgemeester van Franeker werd daarom zowel de PC als de kermis verboden – wél een officieel verbod en wél een officiële verklaring.

Waardeer dit artikel!

Dit artikel las je gratis. Vond je het de moeite waard? Dan kun je je waardering laten blijken door een kleine bijdrage te doen
Mijn gekozen waardering € -
Jurryt van de Vooren
http://Sportgeschiedenis.nl
Jurryt van de Vooren is sporthistoricus. Auteur van 'Amsterdam 1928' en de Bosatlas van het Nederlandse voetbal. Bezig met boekenserie over Amsterdam en sport. Nog steeds de enige Amsterdammer die is afgestudeerd op Feyenoord.