Home > Balsporten > Hockey > 7 februari 1892: de eerste hockeywedstrijd in Nederland
HockeyNieuw

7 februari 1892: de eerste hockeywedstrijd in Nederland

De Amsterdamsche Hockey en Bandy Club (AH&BC) is opgericht in 1892 als eerste hockeyclub op het Europese vasteland. Op 7 februari 1892 speelde het achter het Rijksmuseum zijn eerste wedstrijd, officieus weliswaar.

Het IJsclubterrein achter het Rijksmuseum 

Hockey is begonnen als wintersport. De eerste wedstrijden in ons land waren in de winter van 1891, maar dan wel op ijs. Dat heet bandy, een soort ijshockey met ronde bal. Voor deze sport is natuurijs nodig en daarom verplaatste die zich al snel naar het veld. Dat heet dan weer hockey.

De verhuizing naar land is vooral te danken aan C.A. Dudok de Wit jr. en Antoon Abspoel. Zij hebben ervoor gezorgd dat de oprichtingsvergadering van AH&BC werd belegd, waar ze benoemd werden tot voorzitter en secretaris-penningmeester. Het is daarmee niet alleen de oudste hockeyclub van Nederland, maar van het hele Europese vasteland.

 

Niet voor hockey geschikt

Op de oprichtingsvergadering werd nadrukkelijk over hockey op land gesproken, zoals AH&BC in 1932 zekerheidshalve vermeldde in haar jubileumboek. Daar werd tevens de afspraak gemaakt voor een wedstrijd op 7 februari 1892 op het terrein achter het Rijksmuseum.

Helaas bestaat er geen uitgebreid verslag met de namen van deze spelers. Het enige wat we zeker weten is dat het veld heel slecht was, onder meer via De Telegraaf van 23 januari 1942: ‘Er werd hockey gespeeld op de IJsclub, doch aan een eigen hockeyveld viel vooreerst niet te denken en men was dan ook blij in de ochtenduren de beschikking te krijgen over de velden van [voetbalclub, jRRT] R.A.P. achter het Rijksmuseum en in het Vondelpark, velden die echter voor hockey niet waren geschikt. Dat maakte een goede ontwikkeling van het spelpeil onmogelijk.’

De twaalf pioniers 

Na een reconstructie via ledenlijsten en jubileumboeken van AH&BC zijn die twaalf oer-hockeyers gelukkig alsnog te herleiden, met een grote mate van zekerheid:
1. Ant. J. Abspoel
2. C.A. Dudok de Wit jr.
3. J.C. Schröder
4. C. Huysken
5. F. Hart Nibbrig
6. L. Weyerman
7. E. van Eybergen Santhagens 8. N. Groeneveld
9. P. Hart Nibbrig
10. L. Posthuma
11. J. Feith
12. J. Fockens of H. Bultman

De eerste zeven namen zijn de leden van het bestuur van AH&BC, zoals dat op de oprichtingsvergadering werd vastgesteld. Verder blijkt dat Groeneveld, Hart Nibbrig en Posthuma in 1892 ook al bij de club zaten. De eerste wedstrijd van de club die deze hockeyers net zelf hadden opgericht, zullen ze vast niet voorbij hebben laten gaan.

Jan Feith werd pas in 1893 erelid, maar de kans dat hij toch meespeelde is bijzonder groot, omdat hij behoorde tot de inner circles van de Nederlandse sport. In 1895 werd hij benoemd tot captain van AH&BC. Blijven nog J. Fockens en H. Bultman over, die beiden in 1893 lid werden, maar in het jaarverslag van 1892 werden genoemd als mensen ‘die het meest tegenwoordig waren en de meeste sympathie voor de club toonden’.

Geen doorbraak

Die eerste wedstrijd was leuk, maar leidde niet tot de doorbraak van hockey in ons land. ‘Tot aller genoegen werd geconstateerd, dat het hockey-spel ook op het land een hoogst aangenaam en ambitieus spel is,’ meldde tijdschrift Nederlandsche Sport. De AH&BC zou in die beginperiode drie keer per week onderlinge wedstrijden spelen: ‘Zondags ten 10 ure en Woensdags en Zaterdags ten 2 Ure’.

Pas in 1895 kwam in Haarlem de tweede hockeyclub van het land, waarna het aantal clubs zich heel langzaam uitbreidde. In 1898 werd de hockeybond opgericht, waarbij Abspoel opnieuw een beslissende rol speelde. Hockey werd in ons land echt populair tijdens de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam waar het Nederlandse team de finale haalde.

‘Maar de bal was aan het rollen gebracht,’ aldus tijdschrift De Corinthian in 1930. ‘Letterlijk en figuurlijk! En de eer daarvan komt toe aan Amsterdam.’

Jurryt van de Vooren
http://Sportgeschiedenis.nl
Jurryt van de Vooren is sporthistoricus. Auteur van de Bosatlas van het Nederlandse voetbal. Bezig met boekenserie over Amsterdam en sport. Nog steeds de enige Amsterdammer die is afgestudeerd op Feyenoord.