Duitse hockeyers brengen de Hitlergroet in het Olympisch Stadion

Op 30 januari 1933 was de machtsovername van Adolf Hitler in Duitsland. Drie maanden later speelden de Nederlandse hockeymannen een thuiswedstrijd tegen Duitsland. 

Het Duits hockeyelftal brengt de Hitlergroet in het Olympisch Stadion. Foto uit het publieke domein via het Nationaal Archief

Politiek en hockey zijn niet van elkaar te scheiden.

Gaat er niet heen!

Ariërs

De hockeyinterland van 14 mei 1933 was erg interessant, omdat Nederland nog maar één keer had gewonnen van Duitsland – toevallig wel op de Olympische Spelen van 1928. De discussies en vooruitblikken kregen steeds meer een politiek karakter, onder meer omdat al snel duidelijk welke plannen de nationaalsocialisten hadden voor de sport.

Eind maart verklaarde de Duitse Tennisbond bijvoorbeeld ‘dat het voortaan uitgesloten is dat niet-ariërs Duitschland mogen vertegenwoordigen’. Een maand later nam de Hockeybond het besluit om niet-ariërs of marxisten uit te sluiten van leidende functies. ‘Wat betreft het lidmaatschap van dezulken, verwacht het bestuur binnenkort een algemeene regeling.’

De Nederlandse sport was hierdoor in verwarring, want moest zij zich hardop uitspreken over deze discriminerende maatregelen? De Revue der Sporten huldigde het standpunt dat de Duitsers dit zelf moesten bepalen: ‘Tegen de uitsluiting op zich zelf hebben we niet het recht ons te verzetten.’

Dagblad Sumatra Post wuifde dit bezwaar weg: ‘Deze redenering gaat daarom niet op, omdat in 1936 de Olympische Spelen in Berlijn gehouden worden.’

Dergelijke uitsluitingen in Duitsland troffen daarmee de internationale sport. ‘Zouden de Spelen er thans gehouden moeten worden, dan bleef het Internationaal Olympisch Comité eigenlijk niets anders over dan ze uit te stellen, of nog inderhaast aan een andere stad in een ander land toe te wijzen.’

Protest

Buiten de sportwereld was er in ieder geval wél protest. Het socialistische dagblad Het Volk riep op tot een boycot van de hockeyinterland: ‘Gaat er niet heen!’

De krant beklaagde zich over de instelling van de Nederlandse Hockeybond: ‘De vraag is: welke moet de houding zijn van het publiek tegenover dezen wedstrijd? Slechts één antwoord, past daarop: den wedstrijd niet bijwonen!’

Binnen Joodse kringen was er zelfs een oproep tot geweld, waarop leiders uit die gemeenschap reageerden met een advertentie in het Algemeen Handelsblad om zich te onthouden van ieder optreden, dat tot wanordelijkheden kan leiden. De politie nam extra maatregelen om de orde te handhaven.

Vreugdedans

Vooraf was de Duitse ploeg op de hoogte gebracht van mogelijk politiek rumoer, maar uiteindelijk bleef het rustig onder de 6000 toeschouwers. ‘Ook de Hitlergroet van de ploeg bij begin en einde van den strijd gaven daartoe geen aanleiding’, aldus het Handelsblad.

Nederland kwam drie keer op een voorsprong, vlak voor het einde zelfs met 4-2. ‘De officials van den Hockeybond voerden op de wielerbaan een vreugdedans uit en ieder was toen overtuigd dat de wedstrijd gewonnen was,’ aldus Hockey Sport. Dat was te vroeg, want het werd toch nog 4-4. De Nederlandse concentratie was iets te vroeg verslapt om voor de eerste keer sinds 1928 de Duitsers te verslaan.

Daarmee kwam toch nog een rustig einde aan een politiek beladen hockeyinterland. ‘De Duitschers waren ingenomen met de prettige ontvangst.’