Mieke Bijl was in 1948 de eerste vrouwelijke scheidsrechter in het Nederlandse tennis

Een verhaal over een pionier, die niemand kent.

Tennishuwelijk; intern. scheidsrechter Rien M. Bos trouwt met enige erkende vr. scheidsrechter Mieke Bijl

Geen vrouwen

Zo’n beetje overal werden vrouwen geweerd als scheidsrechter. Dat gold zelfs voor sporten, die ze wel zelf mochten beoefenen, zoals hockey, tennis en waterpolo.

Korfbal leek aanvankelijk een uitzondering, want in januari 1912 was mejuffrouw E.A. Heshusius uit Den Haag de eerste vrouwelijke scheidsrechter van deze sport. Meteen daarna volgden er nog drie, meldde Het Vaderland. ‘Als zoodanig werden benoemd door het hoofdbestuur de dames J. Nijland, te Amsterdam, E. Buschaus en W. F. Du Bois, te Arnhem.’

Na enkele wedstrijden werd het weer stil. Het verzet tegen de vrouwelijke scheidsrechter was te groot, zowel bij de mannelijke als de vrouwelijke leden.

En dat bleef ook zo, blijkt uit de verzuchting van een vrouwelijke columniste in 1929 in het blad van de Korfbalbond. ‘Zoolang er nog voldoende deelname van de heeren is om wedstrijden te leiden, kan het m.i. beter bij het oude blijven. De heeren Scheidsrechters kunnen er in ieder geval van overtuigd zijn, dat wij (ik geloof tenminste, dat ik in den geest van al onze korfbalsters spreek) hun werk op prijs stellen en dankbaar zijn, dat zij door groote deelname ons van deze taak ontheffen!’

De enige uitzondering was het kunstrijden met vrouwelijke juryleden. De Belgische Eudore Lamborelle kwam in 1920 op de Olympische Spelen in Antwerpen in actie en was daarmee de eerste vrouwelijke olympische scheidsrechter ooit.

Davis Cup

Binnen het tennis is bijna niets te vinden over deze ontwikkeling. Toch blijkt dat het Nederlandse Davis Cup-team in 1931 twee wedstrijden heeft gespeeld, die door een vrouw werden geleid. Dat was bij een uitwedstrijd tegen Italië, dus niet in eigen land.

Volgens Lawn Tennis betrof het een ‘een Italiaansche barones’.  De verslaggever vond het verder niet de moeite waard om haar naam te noemen, zoals heel vaak het geval was bij vrouwelijke sporters in het nieuws. Zij was wel zeer goed, aldus het blad. Italië won met 3-0.

Mieke Bijl

Het is schrapen binnen de tennisbladen, maar kort na de Tweede Wereldoorlog werd Mieke Bijl de eerste Nederlandse vrouwelijke scheidsrechter. Zij kwam zelfs op internationaal niveau in actie.

Haar naam werd in 1944 voor de eerste keer genoemd door de Tennisbond, in de officiële mededelingen van 21 april dat jaar. Dat was nog als speelster, waaruit blijkt dat ze was ingedeeld bij het District Amsterdam. Bijl was lid van Joy, de club uit 1933, die nog steeds bestaat als fusieclub en speelt op het Jaagpad, nabij het Frans Ottenstadion en het Olympisch Stadion.

Op 21 februari 1948 plaatste het blad Lawn Tennis een foto van deze tennispionier, omdat zij zich had verloofd met Rien Bos, ook een internationale tennisscheidsrechter. Zij hadden elkaar ontmoet via de scheidsrechters-organisatie.

Bij Bijl werd weliswaar nadrukkelijk vermeld dat zij de eerste officiële vrouwelijke tennisscheidsrechter was, maar het is tekenend dat ze werd afgebeeld vanwege haar huwelijkse staat en niet vanwege haar sportieve prestaties. En dat bleef zo, want verder is er heel weinig over haar te vinden.

Het tennishuwelijk van Rien Bos met Mieke Bijl. Gerestaureerde foto van een onbekende fotograaf via Lawn Tennis

Het Parool kondigde dit huwelijk aan op 18 maart 1948. ‘Stadhuis, 11.30 u.: tennishuwelijk; intern. scheidsrechter Rien M. Bos trouwt met enige erkende vr. scheidsrechter Mieke Bijl.’

En op 3 april 1948 plaatste Lawn Tennis een foto van het bruidspaar tijdens de receptie. ‘En wel op het moment dat het district Amsterdam zijn gelukwensen komt aanbieden, onder overhandiging van een geschenk aan de enige, internationale scheidsrechtster, welke ons land heeft.’

Verder weten we eigenlijk niets van haar, behalve dat Bijl begin 1949 één van de negen internationale scheidsrechters was, die voor Nederland actief waren in het tennis – tevens de enige vrouw van dit gezelschap. En dan was zij in datzelfde jaar ook nog actief als wedstrijdleider op de tennisbanen van de Nieuwe Meer, samen met haar wettige wederhelft.

Hoeveel wedstrijden zij heeft geleid, is niet te herleiden. Dat geldt ook over de rest van het leven van deze tennispionier.

Eén ding is zeker: Mieke Bijl was de eerste vrouwelijke tennisscheidsrechter uit Nederland.