Chelsea en Everton kwamen in 1908 naar Haarlem om Nederland een voetballes te geven

Op 3 mei 1908 was er in Haarlem een zeer bijzondere voetbalwedstrijd tussen de profs van Everton en Chelsea. Nooit eerder hadden twee Engelse clubs in Nederland een wedstrijd gespeeld. Met behulp van foto’s en verslagen heeft Sportgeschiedenis een reconstructie gemaakt.

De foto’s in deze film zijn via het Noord-Hollands Archief, de Katholieke Illustratie, Het Leven en Revue der Sporten.

Everton en Chelsea spelen jaarlijks minimaal twee keer tegen elkaar, ook dit weekend weer. In 1908 kwamen ze naar Nederland voor een hele bijzondere ontmoeting.

Dit staat bij me vast, dat ze d’r allemaal op uit waren ’t Hollandsche fluitistje bij z’n arbitrale neusje te nemen

Meester over den bal

Het Haarlemse HFC, inmiddels allang koninklijk, haalde begin vorige eeuw Chelsea en Everton hierheen om de Nederlandse liefhebbers eens te laten zien hoe de uitvinders van het voetbal tegen een bal trapten. De uitvoering van dit plan bleek zeer ingewikkeld, merkte Het Sportblad op.

‘Correspondeeren en telegrapheeren zonder einde, de oud H.F.C. captain R. v. d. Woude telephoneerde in Londen met de verschillende directors, doch de menschen daar namen de zaak al zeer luchtig op. Chelsea, Everton, Fulham, Queens Park Rangers en Sunderland, alle werden genoemd, doch geruimen tijd zonder definitief resultaat, zoo bleef de spanning nier hoog. Eindelijk dan kwam het bericht, dat Cheleea— Everton bereid waren elkaar te bekampen.’

Handige maniertjes

De Telegraaf was er blij mee dat het was gelukt. ‘Wij behooren tot diegene, die het H.F.C.-plan toejuichen, omdat er hedenmiddag veel geleerd kan worden van beide combinaties terwijl vooral het groote publiek zal kunnen genieten van al die kleine trucs, handige maniertjes en vooral van het meester zijn over den bal.’

Dat beloofde dus wat, schreef ook de Nieuwe Haarlemsche Courant op 30 april 1908. ‘De laatste wedstrijd tusschen Chelsea en Everton te Londen dit jaar gehouden, trok 46.000 bezoekers.’ Dat waren aantallen, die voor het Nederlandse voetbal nog onbegrijpelijk waren.

Zoveel zouden er in Haarlem niet komen, maar de tweede rang met tweeduizend plaatsen was enkele dagen voor de wedstrijd bijna uitverkocht. ‘Op de overdekte tribune is geen plaats meer te bekomen. Tevens herinneren wij er aan dat seizoenkaarten niet geldig zijn.’ Er waren in totaal ongeveer 7.000 kaarten beschikbaar.

Er moest dan ook heel wat geld worden verdiend om de reiskosten van ruim 1600 gulden terug te verdienen. Dat is onze tijd te vergelijken met een bedrag van ongeveer 25.000 euro. Er werden door HFC nogal wat risico’s genomen.

Scheidsrechter

Het was helemaal niet de bedoeling dat Hans Meerum Terwogt deze wedstrijd zou leiden, maar de aangewezen scheidsrechter kwam niet opdagen. Hij werd daarom ter plekke gevraagd, waarover Meerum Terwogt schreef in het tijdschrift Buiten. Het levert een uniek ooggetuigenverslag van deze wedstrijd op.

Meerum Terwogt was doodzenuwachtig, bekende hij meteen, omdat het ging om allemaal beroepsspelers, waar in Nederland geen enkele ervaring mee was. Al snel merkte hij op dat de Engelse profs hem wel eens wilden testen.

‘Bij Everton’s eerste doelpunt bekrijschte Chelsea m’n trommelvlies, met ’n in heftigen hartstocht geuit: „off-side referee!” „Goal” wees ik d’r pardoes tegenin en toen m’n grensrechters, die me zoo trouw hielpen, toestemmend knikten, kreeg ik de zekerheid, dat ’t vurige offside-appel slechts tot doel had eens te taxeeren wat een dood-gewoon Hollandsch scheidsrechter wel vermocht tegen ’n overtuigende verontwaardigingskreet van elf profs. Want, dit staat bij me vast, dat ze d’r allemaal op uit waren ’t Hollandsche fluitistje bij z’n arbitrale neusje te nemen.’

Meerum Terwogt bracht de wedstrijd tot een goed einde, vooral tot zijn eigen opluchting.

Zouteloos

Everton speelde in het blauw en Chelsea in het rood. Het liep uit op een teleurstelling, omdat Chelsea zich niet aan de afspraken had gehouden en een zwak team naar Nederland had gestuurd. ‘Wie had er ooit over gepiekerd, zoo’n zoutelozen wedstrijd te zien?,’ mopperde De Revue der Sporten. ‘Wie vermoedde, dat Chelsea op zulk een minderwaardige wijze roet in het eten zou strooien?’

En dat vond ook de Telegraaf. ‘Wij voor ons zien liever ‘n 3^e klasse wedstrijd, waar door alle spelers met vuur en met het bij amateurs zoo gewenschte enthusiamse wordt gespeeld.’

Everton won met 4-0, waarna de spelers een medaille kregen. En dit zijn de namen van doelpuntenmakers.

18^e minuut : Tim Coleman 1-0

21^e minuut: Bert Freeman (2-0)

67^e minuut: Joe Donnachie (3-0)

83^e minuut: Tim Coleman (4-0)