NieuwVoetbal

De aanvoerdersband is sinds 1966 verplicht in het Nederlandse voetbal

Het rumoer in de eerste week van het WK voetbal werd voor een groot deel bepaald door aanvoerdersbandjes. Over dit verschijnsel is opmerkelijk weinig bekend, zelfs bij de verantwoordelijke instanties.

Feyenoord-aanvoerder Eddy Pieters Graafland en Ajax-collega Frits Soetekouw in 1966. Foto Joost Evers via het Nationaal Archief

Bij elke wedstrijd zien we twee aanvoerdersbanden, maar over de geschiedenis hiervan weten we eigenlijk niets, constateerde The Guardian vorig jaar al eens. Zowel de UEFA als de spelregelcommissie IFAB had in ieder geval geen verdere informatie beschikbaar. Er is blijkbaar te weinig aandacht voor de geschiedenis van normale dingen.

In Nederland moeten we bijna zestig jaar terug. Bij de eerste competitiewedstrijd van het seizoen 1964-1965, zo herleidde Mark Sensen van Voetbalkroniek, dook deze band opeens op bij Sittardia – DWS. Die was bevestigd rond de armen van de Limburgse aanvoerder Gerard – Gér – Gruisen en zijn Amsterdamse collega Daan Schrijvers. ‘Naar Duitse gewoonte,’ aldus Sportkroniek, waardoor duidelijk wordt dat ze het niet zelf hadden verzonnen.

En dat klopt, want The Guardian meldde dat aanvoerder Andrej Zazrojev van Dynamo Kiev, toen nog in de Sovjet-Unie, in 1954 een band om zijn rechterarm had. In Italië werd dit al toegepast in het seizoen 1949-50. Er bestonden alleen geen overkoepelende regels voor, die internationaal werden toegepast. Dat is dan ook de reden dat ze bij de UEFA en de IFAB geen antwoord konden geven aan de Britse krant.

Reglementen

In Nederland kwam er begin 1966 wel een regel om die band te dragen, herleidde Ben van Maaren van Refereeingbooks. In het blad De Scheidsrechter van de COVS (voluit: Centrale Organisatie van Voetbal Scheidsrechters) van 1 februari 1966 stond dat die sinds 22 januari 1966 was verplicht in het betaalde voetbal. Er was al een voorstel in 1963 gedaan, nadat iemand het in Italië had gezien – wederom via het buitenland dus. Het amateurvoetbal volgde al op 7 mei 1966. ‘De KNVB-sectiebesturen hebben dit op verzoek van de scheidsrechterscommissie bepaald.’

In de Nederlandse voorschriften staat dat de band moet worden bevestigd om de rechterbovenarm, tien centimeter breed is en in een afwijkende kleur van het shirt. In internationaal verband werden zulke afspraken pas in 2018 vastgelegd in de reglementen, aldus Van Maaren, vlak voor het vorige WK voetbal in Rusland. “Niet zozeer als iets dat verplicht door de aanvoerder moet worden gedragen, maar meer in het kader van kledingstukken waarop het verboden is slogans, afbeeldingen of uitingen van politieke, religieuze of persoonlijke aard te plaatsen.”

Poppy

Deze beperkingen op de aanvoerdersband werden dus pas vier jaar geleden officieel vastgelegd. Deze ingreep zal zijn aangewakkerd door een affaire op 11 november 2016 tijdens de onderlinge WK-kwalificatiewedstrijd tussen Schotland en Engeland. Die dag is heel belangrijk in Groot-Brittannië vanwege het einde van de Eerste Wereldoorlog op 11 november 1918. Uit respect voor de miljoenen slachtoffers duikt dan overal het symbool van de klaproos op, de poppy, gebaseerd op het gedicht In Flanders Fields van John McCrea.

Deze internationals wilden daarom spelen met een zwarte armband met de klaproos, maar nog vóór de wedstrijd kwam de FIFA met een verbod. Het zou een politieke uiting zijn en daarmee in strijd met de regels, zoals vastgesteld door de International Football Association Board, de spelregelcommissie. Er bestonden alleen geen regels, zagen we hierboven al, zodat de boete na een hoop ruzie in 2017 werd geschrapt.

Het kan daarom geen toeval zijn dat dit een jaar later alsnog gebeurde, ook omdat het WK in Rusland politiek beladen was, vier jaar na de bezetting van de Krim. Toch blijft het opvallend dat de beperkingen op de aanvoerdersband alleen in de reglementen zijn vastgelegd en niet in de spelregels zelf, waarvoor de verantwoordelijk ligt bij de IFAB, een commissie waarbinnen de FIFA geen meerderheid van stemmen heeft. “De door de FIFA verboden uiting van OneLove hebben ze waarschijnlijk uit de FIFA-reglementen gehaald,” denkt Van Maaren daarom.

En zo blijkt inderdaad hoe bijzonder de geschiedenis is van ogenschijnlijk normale dingen, in dit geval een bandje om de rechterarm van een voetballer. In ieder geval bijzonder genoeg voor Sjoerd Mossou om er een column over te schrijven.

Waaardeer deze site!

Onze content is gratis. Vond je het de moeite waard? Dan kun je dat laten blijken met een kleine financiële bijdrage.

Mijn gekozen waardering € -

Jurryt van de Vooren
https://sportgeschiedenis.nl
Specialist in sporterfgoed. Schreef mee aan het boek "Nooit meer Qatar" over de FIFA en mensenrechten. Al 25 jaar de enige Amsterdammer, die is afgestudeerd op Feyenoord.