Voetbal

De Amsterdamse jaren van de FIFA

Van 1928 tot en met 1931 had de FIFA zijn hoofdkantoor in Amsterdam, als buurman van het Paleis op de Dam. Hier zat het bestuurlijke centrum van het wereldwijde voetbal.

Cartoon uit 1928 uit het tijdschrift De Revue der Sporten

De FIFA wordt aangestuurd vanuit het hoofdkantoor in Zürich, momenteel met de hoogmis van het wereldkampioenschap in Rusland. Zo ligt in Zwitserland het hart van het mondiale voetbalimperium. Dat is inmiddels al sinds 1934 het geval, al 84 jaar lang.

Ooit was Nederland de spin in het internationale voetbalweb, de Paleisstraat 31 in Amsterdam om precies te zijn. Vanaf hier werden de voorbereidingen aangestuurd voor het eerste WK voetbal ooit, dat van 1930 in Uruguay. C.A.W. Hirschman deed daar zijn werkzaamheden als secretaris van de FIFA, een adres dat hij overigens wel moest delen met het secretariaat van de Bond voor Daadwerkelijke Dierenbescherming.

Het stond op 27 september 1928 in Het Vaderland: ‘De secretaris der Fédération Internationale de Football Association, de heer C. A. W. Hirschman, heeft thans voor het secretariaat een speciaal bureau gehuurd dat eerstdaags geopend zal worden. Het wordt gevestigd in de Paleisstraat no. 31, onmiddellijk bij den Dam.’

Burgemeester De Vlugt van Amsterdam zal vereerd zijn geweest, want nog maar enkele maanden daarvoor had hij lovende gesproken tijdens de opening van het FIFA-congres in zijn stad. ‘Niet vaak heeft Amsterdam bezoek van een bond, die zoo belangrijk is als deze,’ zo zei hij tegen de voetbalbestuurders.

De Paleisstraat begin vorige eeuw. Nummer 31 zit rechts, ongeveer ter hoogte van de tekst ‘SIGAREN’. Foto Stadsarchief Amsterdam

Redder van de FIFA

De komst van de FIFA naar de Paleisstraat in Amsterdam is de verantwoordelijkheid geweest van Hirschman, naast sportbestuurder ook bankier. Vanaf de oprichting van de FIFA in 1904 speelde hij er een belangrijke rol. Sterker, na de dood van voorzitter Daniel Burley Woolfall in 1918 hield hij zo’n beetje in zijn eentje de organisatie draaiende. En dat ook nog eens onder bizar moeilijke omstandigheden, tijdens en vlak na de Eerste Wereldoorlog die ook binnen de FIFA voor gigantische problemen zorgde tussen de verschillende oorlogskampen. De bond is in die jaren ontsnapt aan de ondergang, dankzij Hirschman.

In de tweede helft van de jaren twintig leefde de voetbalbond eindelijk weer op. Het leidde zelfs tot de invoering van het WK voetbal als bewijs van deze hervonden kracht. De eerste editie van 1930 was in Uruguay met natuurlijk Hirschman in de voorbereidende commissie. Zo kreeg de FIFA behoefte aan een eigen onderkomen, dat werd gevonden aan de Paleisstraat, naast het Koninklijk Paleis op de Dam. Vanaf hier voerde Hirschman een zeer omvangrijke internationale correspondentie en redigeerde hij het Internationale Handboek van de FIFA, net als het officiële bulletin.

Tijdens het 25-jarige bestaan van de FIFA in 1929 ging daarom alle lof naar Hirschman. Namens alle aangesloten bonden kreeg hij een bronzen kunstwerk en geld om zijn onderkomen aan de Paleisstraat van fatsoenlijke meubelen te voorzien. ‘De heer Hirschman,’ schreef De Nieuwe Rotterdamsche Courant, ‘was ten zeerste ontroerd.’

C.A.W. Hirschmann

Twee jaar later stortte dit imperium met donderend geraas ineen toen Hirschman failliet raakte en in zijn val de FIFA dreigde mee te slepen. Met spoed kwamen de overige bestuursleden naar Amsterdam om de situatie te bespreken. Het Algemeen Handelsblad meldde dat het bureau in Amsterdam tot nader besluit werd gehandhaafd, ‘storting van geld en correspondentie blijft daarheen dus gaan’. Het Oostenrijkse bestuurslid Schricker nam echter tijdelijk de functie van secretaris-penningmeester over tot het congres van 1934 in Rome. Daar werd besloten om naar Zürich te verhuizen, waar de organisatie nog steeds zit.

Deze centrale rol van een Nederlander bij de FIFA is zo’n negentig jaar later vergeten. Op de website van het Stadsarchief Amsterdam zijn echter de bouwtekeningen nog te zien van de Paleisstraat 31 enkele jaren voordat Hirschman dit betrok – hier. Zo is de blauwdruk bewaard van het kantoor, waar het fundament is gelegd van het sportevenement, dat nu weer miljarden kijkers trekt.

Advertentie


Reserveer bij bol.com

Jurryt van de Vooren
http://Sportgeschiedenis.nl
Jurryt van de Vooren is sporthistoricus. Auteur van 'Amsterdam 1928' en de Bosatlas van het Nederlandse voetbal. Bezig met boekenserie over Amsterdam en sport. Nog steeds de enige Amsterdammer die is afgestudeerd op Feyenoord.