De organisatoren van Amsterdam 1928 wisten nog niet dat een loting voor een voetbaltoernooi per definitie is gemanipuleerd

De loting voor het WK voetbal van 2026 is vooraf al gemanipuleerd. Het was jammer voor prins Hendrik dat dit in 1928 niet het geval was.

Sophia Loren manipuleerde de WK-loting van 1990. Foto via Edward Blackbrow via het Nationaal Archief

Welkom op de cursus Manipuleren kan je leren. Jurriaan van Wessem, Micha Peters en Jurryt van de Vooren hebben allemaal iets voor jullie meegenomen.

We hadden al kennis gemaakt met ‘de hand van God’, maar op deze middag was het ‘de hand van Loren’

Het WK van 1990

Sophia Loren stond parmantig op het podium van een prachtige tv-studio in een buitenwijk van Rome. Iedereen keek naar haar elegantie. Zij verrichte de loting voor de Mondiale, het WK-90 en de populaire tv-presentator Pippo Baudo stond naast haar. Dat de hele wereld meekeek deed er voor de twee niet toe. Voor de sterren van de Italiaanse jetset was dit vooral een routineklus voor eigen publiek. De filmster stopte haar handen in een glazen bol en moest een balletje trekken om te bepalen welke landen de eerste tegenstanders van Italië zouden worden.

Loren husselde en haalde telkens het goede balletje uit de verschillende bollen. Zo kreeg Italië de Verenigde Staten, Oostenrijk en Tsjechoslowakije als tegenstanders en werden lastig geachte rivalen als Kameroen, Uruguay, Ierland en Nederland ontlopen.

Op het WK-86 hadden we al kennis gemaakt met ‘de hand van God’ maar op deze middag was ‘de hand van Loren’ net zo machtig. Hoe deed ze dat toch?

Loren sloot haar ogen en voelde nadrukkelijk aan de balletjes en reageerde plotseling als een dromerige huisvrouw, die met een vinger een hete kookplaat aanraakt. Ze pakte het balletje en gooide het bijna op een tafel, waar een andere lotingfunctionaris het uitpakte.

In plaats van Nederland, Spanje of Joegoslavië had ze het minder sterk geachte Tsjechoslowakije getrokken. Opluchting in de zaal bij de aanwezige Italianen. Dat ze vervolgens op haar vingers blies, alsof die toch pijn deden, was slechts bijzaak. Het opgewarmde balletje waarmee Loren kon voelen welke zij uit de bol moest halen was iets te heet voorgekookt.

(Jurriaan van Wessem)

Het WK van 1998

Voormalig UEFA-voorzitter Michel Platini gaf in mei 2018 volmondig toe dat er was gesjoemeld voor het WK van 1998 in Frankrijk, zowel bij de loting bij de groepsindeling. “We hadden voor de loting van het WK bepaald dat Frankrijk en Brazilië in de groepen A en C zouden komen, zodat ze, wanneer ze hun groepen zouden winnen, elkaar niet voor de finale tegen zouden komen.

Dat soort dingen gebeuren als je een WK organiseert. Je gaat als gastheer niet zes jaar lang een WK voorbereiden om je land in de kwartfinale tegen de topfavoriet te laten spelen. En Frankrijk is echt niet het enige land waarin dit is gebeurd. Het gebeurt namelijk altijd.”

Gastland Frankrijk en titelverdediger Brazilië konden elkaar zo pas in de finale treffen, wat nog gebeurde ook.

(Micha Peters)

De Olympische Spelen van 1928

Met de kennis van nu zouden de organisatoren van het olympische voetbaltoernooi van 1928 in Amsterdam hun loting ongetwijfeld heel anders hebben georganiseerd. Prins Hendrik, de echtgenoot van koningin Wilhelmina, was hiervoor gevraagd.

‘De buisjes werden in een sigarenkistje gestopt,’ beschreef De Haagsche Courant, ‘en door elkaar gehusseld.’ De aanwezigen stonden strak van de spanning. ‘Aller oogen waren gericht op Prins Hendrik, die met een grappige beweging den ernst van ’t geval demonstreerde, door zich bedenkelijk met het hoofd schuddend, met de hand over het hart te strijken. Men lachte, maar niet van ganscher harte.’

De prins had acht tegenstanders aan elkaar gekoppeld, maar nog niet het gastland. ‘Toen geschiedde het! Als negende land kwam Nederland uit het buisje… Holland …. tegen wie?’

De prins rommelde nog wat in het doosje om het nog wat spannender te maken. ‘Onder ademlooze stilte greep hij het tiende kokertje.’ Daarop stond Uruguay, heersend olympisch kampioen. ‘Dat gaf een schok. Eerst een hevig gelach. Uitvoerig werd deze speling van het toeval gecommenteerd en we zullen noch het aantal, noch den inhoud van de diverse opmerkingen wereldkundig maken.’

Het waren in ieder geval geen vriendelijke commentaren, want de prins reageerde geschrokken. “Heb ik iets verkeerd gedaan?”, mompelde hij. De penningmester van het organisatiecomité trok ondertussen bleek weg, want dat betekende dat Oranje hoogstwaarschijnlijk maar één keer zou spelen voordat het werd uitgeschakeld. En dat scheelde heel veel inkomsten, omdat een wedstrijd van het Nederlands elftal ook al in 1928 altijd een uitverkocht stadion opleverde.

Inderdaad won Uruguay en schakelde daarmee de thuisploeg in de eerste wedstrijd uit. Zoals de Voetbalbond in 1929 schreef in haar jubileumboek vanwege het 25-jarige bestaan. ‘Het was wel een wondere speling van het lot, dat de hand van Prins Hendrik ons, bij de loting, in Amsterdam in de eerste ronde tegen die gevaarlijke tegenstanders in het veld bracht waarmee wij er meteen uit lagen, al hebben onze spelers zich ook toen kranig geweerd.’

(Jurryt van de Vooren)