De pers wist het zeker: Johan Cruijff moest zijn haren knippen om in Albanië te voetballen

Ajax speelt zijn 500e wedstrijd in Europees verband. Een hele opmerkelijk ontmoeting was in 1970 in Albanië.

De langharige Johan Cruijff en Sjaak Swart vlak voor hun vertrek naar Albanië. Foto Rob Mieremet via het Nationaal Archief

De voetballers van Ajax hadden ruim een halve eeuw geleden best lang haar – voor die tijd dan. In de meeste gevallen was dat geen probleem.

Moge het Amsterdamse publiek de Albanezen op dezelfde wijze ontvangen

Visum

Ajax speelde in september 1970 voor de Europa Cup 1 tegen 17. Nëntori Tirana, nu bekend als KF Tirana. Daarvoor moest de club naar Albanië, een zeer geïsoleerd land onder communistische dictatuur.

Het verschil met Amsterdam kon niet groter zijn, want net in die tijd trok de stad vanuit de hele wereld hippies en provo’s aan, die zeer weinig respect voor het gezag toonden. Cultuurverschillen lagen op de loer.

Zo werd een maand voor aanvang al aangekondigd dat er voor slechts zestig Nederlanders een visum was. Dertig werden er aan Ajax verstrekt en de rest aan journalisten en supporters.

Van de wedstrijd in Tirana is geen foto in Nederlandse bestanden, wel van de tweede ontmoeting in Amsterdam. Foto Rob Mieremet via het Nationaal Archief

Lang haar

De dag na de loting verschenen er opeens verhalen in de Nederlandse pers dat de Amsterdamse spelers pas naar Albanië mochten komen als hun haren netjes waren geknipt. Nog diezelfde avond was er op de televisie een montage gemaakt van een speler als Johan Cruijff met kort haar.

Er was inderdaad heel veel niet toegestaan in die communistische dictatuur, want dat heb je met dictaturen. Het vermeende reisverbod was alleen niet gebaseerd op een officiële uiting van het regime, maar op de algemene voorwaarden van het Albanese staatsreisbureau in Parijs, dat de visa moest verstrekken. Daar stond dat in Albanië de haren bij mannen niet langer mochten zijn dan drie centimeter en dat het dragen van snorren helemaal was verboden.

En dan moesten de rokken van dames ook nog eens tot tien centimeter beneden de knie komen. ‘Voldoet men niet aan deze voorwaarden, dan komt men het land niet in.’

Dit bericht was dus afgeleid van deze algemene voorwaarden, wat iets anders is dan een officieel statement van een Albanese leider, die plechtig verklaarde dat de socialistische revolutie in groot gevaar zou komen als die Amsterdammers zich niet aan de regels zouden houden.  Toch werd dit nieuws gretig overgenomen door de sportredacties.

Algemeen Dagblad meldde al snel dat Ajax een protest in wilde dienen. Ook was er een gesprek aangevraagd met de Albanese ambassadeur, die, net als het reisbureau, in Parijs zat. Voorzitter Jaap van Praag kwam tot slot met de plechtige belofte dat geen enkele Ajacied iets van zijn wilde haren zou verwijderen – en dat waren er in die tijd nogal wat.

De spelers van Nendori Tirana op Schiphol, foto Eric Koch via het Nationaal Archief

Gastvrij

Eén dag later was de storm alweer uitgeraasd. ‘De kans dat de Albanese regering zich stringent houdt aan de voorwaarden voor het verstrekken van een visum,’ aldus Het Vrije Volk, ‘is vrij klein.’  Die conclusie durfde de krant wel aan na een mededeling van de Albanese consul-generaal in Parijs: “Het zal zo’n vaart niet lopen.”

Albanië had zich tenslotte vrijwillig gemeld voor deelname aan het Europese voetbaltoernooi en daarom zou het regime iets soepeler zijn. Eenmaal in Tirana voelde clubvoorzitter Jaap van Praag zich juist zeer welkom, schreef hij na afloop in het clubblad. ‘Ik kan mij niet herinneren dat ons elftal met een hartelijk applaus werd begroet.’

Uit respect voor deze gastvrijheid bracht Ajax-aanvoerder Vasović na de wedstrijd nog een afscheidsgroet aan de club en toeschouwers. Van Praag: ‘Moge het Amsterdamse publiek straks de Albanezen op dezelfde wijze ontvangen.’

Ajax schakelde de Albanezen uit, wat de eerste stap bleek naar de winst van de Europa Cup 1 aan het einde van het seizoen.