NieuwVoetbal

De vergeten voetbalramp in Sittard van 19 november 1944

Op 19 november 1944 vielen er elf doden bij een granaataanval op een voetbalveld in Sittard. Het is de grootste ramp in het Nederlandse voetbal, maar niemand weet er nog van. In samenwerking met Trouw.

De Baandert kort na de Bevrijding. De afbeeldingen komen via Archief De Domijnen, uit de collectie Pfenning

De bevrijding van Sittard op 18 en 19 september 1944 betekende niet dat voor deze stad de oorlog was afgelopen. Integendeel, want in de vijf maanden daarna vielen er nog eens honderden slachtoffers omdat het in de nabijheid lag van het front.

Toch begon er in november 1944 een noodcompetitie met vijf clubs uit Sittard en Geleen. ‘De opbrengst is voor Noodlijdend Nederland,’ aldus Limburgsch Dagblad. Op 19 november werd op het toenmalige terrein aan de Baandert gespeeld tussen de Sittardse Boys en Maurits in aanwezigheid van enkele duizenden toeschouwers. Na ongeveer een half uur spelen liet midvoor Harie Ehlen van de Sittardse Boys zich op de grond vallen, omdat hij een suizend geluid hoorde. Enkele seconden later sloegen rond het veld de granaten in, bijna tien minuten lang. Ook elders in het stadscentrum waren inslagen.

Door heel Sittard vielen elf doden. De meeste slachtoffers waren op de Baandert, het exacte aantal is onbekend. In ieder geval Karel Ermans vond daar de dood, tien jaar oud. Zijn broer Sjeng en zijn vader hebben hem gevonden. Het lichaam van Peter Houben lag ernaast, eveneens tien jaar oud.

Censuur

Deze granaataanval is het enige dodelijke incident in oorlogstijd bij een sportwedstrijd in Nederland. Sterker, het is de grootste ramp in de Nederlandse sport, want nooit vielen er meer doden tijdens een wedstrijd op Nederlands grondgebied. En toch is het volkomen onbekend, de direct betrokkenen in Sittard daargelaten.

Dat komt vooral door de perscensuur van die tijd. In de kranten stond slechts dat de wedstrijd ‘ontijdig werd gestaakt’ en dat de noodcompetitie was stilgelegd. In de overlijdensadvertentie van Francisca Frissen was ‘een noodlottig ongeval’ haar doodsoorzaak. Haar bidprentje, nog steeds in bezit van broer Toine, onttrok zich aan deze censuur: ‘Geboren te Sittard den 28 juni 1929 en aldaar, door een granaatscherf getroffen, overleden den 19 November 1944.’

Pas na nog eens een half jaar oorlogsellende volgde de nationale bevrijding en was deze voetbalramp vergeten. Zo kon er een enorm misverstand ontstaan over een gedenksteen in de Bernadettekerk aan de Baandert, waarvan altijd werd gedacht dat hierop de namen staan van de slachtoffers van 19 november 1944. Dat klopt alleen niet, want op dit oorlogsmonument uit 1952 worden de vijftien leden van Sittardse Boys en Sittard herdacht, die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Alleen Karel Ermans, Francisca Frissen en Bertha Simon zijn slachtoffers van 19 november 1944, maar de overige dertien zijn op een andere dag omgekomen.

En zo worden bij dit oorlogsmonument al tientallen jaren de verkeerde mensen herdacht, tekenend voor de chaos van 19 november 1944, vandaag 76 jaar geleden.

Via verschillende bronnen zijn tot nu toe acht namen achterhaald van slachtoffers van een granaatinslag op 19 november 1944 in Sittard. Er misscn dus nog wat namen. 

Op de gedenksteen in de Bernadettekerk staan deze namen van oorlogsslachtoffers, allemaal lid geweest van de Sittardse Boys of vv Sittard. Naast voetbal was er ook een tak voor atletiek en handbal, zodat er ook meisjes op deze lijst staan.

Waardeer dit artikel!

Dit artikel las je gratis. Vond je het de moeite waard? Dan kun je je waardering laten blijken met een kleine financiële bijdrage.

 
Mijn gekozen waardering € -

Jurryt van de Vooren
http://Sportgeschiedenis.nl
Meest recente boek: 'Door Wilskracht Zegevieren' over sport in de Tweede Wereldoorlog. Schreef ook boeken over - onder meer - Amsterdam 1928 en de Elfstedentocht, net als de Bosatlas van het Nederlandse voetbal. Al bijna 25 jaar de enige Amsterdammer, die is afgestudeerd op Feyenoord.