Home > Balsporten > Voetbal > De week waarin veel veranderde bij AS Monaco
Voetbal

De week waarin veel veranderde bij AS Monaco

Football Leaks had afgelopen week een onthullend verhaal over een vreemde deal van het Zwitserse marketingbedrijf AIM met de Nederlandse directeur Bernard de Roos en de leiding van AS Monaco. Via een omweg over vage offshorebedrijven in Hong Kong en de Britse Maagdeneilanden kon voorzitter Rybolovlev zijn eigen geld sluizen naar de kas van de voetbalclub op basis van verzonnen sponsorcontracten.

Via Wikipedia

Het zou gaan om een bedrag van €140mln per jaar en het Zwitserse bedrijf zou voor deze dienst €2mln krijgen als commissie. Het was een manier voor de voetbalclub om aan de strenge regels van de financial fair play te voldoen. Voor alle duidelijkheid: het was geen kwestie van witwassen maar wel een manier om de UEFA te misleiden over de financiële geldstromen binnen de club.

De UEFA stelde onder voorzitter Platini de financial fair playin om overnames van clubs tegen te houden en om zodoende te voorkomen dat die clubs opeens de macht grijpen. Het bleek onbedoeld ook een maatregel ter bescherming van de oude elite. Tenminste, dat wordt zo gevoeld door clubs die onder een nieuwe eigenaar opeens met veel ruimere budgetten kunnen werken.

Niet alleen bij Monaco maar ook bij clubs als Manchester City, Leicester City, Paris SG, Inter en zelfs Red Bull Salzburg werd er vreemd tegen deze regels aangekeken. Als iemand een miljard uit zijn eigen zak in een voetbalclub wil steken, zou dat toch moeten mogen. Dus niet.

Machtsverhoudingen

Het tekent een beetje de vreemde machtsverhoudingen in het Europese topvoetbal. Natuurlijk valt er veel voor te zeggen om clubs te laten runnen door ‘leden’ (of socios), maar in de praktijk gaat het er bij Real, Barça, Juventus, Manchester United of Liverpool echt niet anders aan toe dan bij de bovengenoemde clubs. De jaren dat TV3 een tv-contract met Barcelona over 30 jaar aanging zodat de club de salarissen van Ronald Koeman, Hristo Stojtskov, Romario en Ronaldo kon financieren, liggen niet zo ver achter ons.

Natuurlijk zat de UEFA-commissie, die op de financial fair play moest toezien, met deze kritiek in zijn maag, want op deze manier werd er voor het eerst sinds de invoering van de Europa Cup in 1955 een echte elite gevormd waar andere clubs niet meer tussen zouden kunnen komen. Vandaar dat de regels vanzelf weer soepeler werden en er ook over kon worden onderhandeld, zolang de boekhouding maar wel klopte. Clubs met grote schulden en duistere financiële plaatjes werden wel aangepakt, maar wanneer een Thaise miljardair in een Engelse provinciestad de lokale voetbalclub optuigde was er geen bezwaar. Idem voor een sjeik die zich ontfermde over een traditierijke voetbalclub uit Manchester of een Rus, die een failliete voetbalclub nieuw leven wilde inblazen.

De bedachte constructie bij Monaco is wel opmerkelijk. De voetbalclub werd in 2011, op het dieptepunt van zijn bestaan (de ploeg stond onderaan in de Ligue 2 en kon binnen twee jaar uit het Franse profvoetbal verdwijnen), overgenomen door de Russische investeerder Rybolovlev. Hij kon in eerste instantie voor €30mln investeren in de club (o.a. om oude schulden weg te werken) en beloofde dat hij daarna nog eens €170mln zou investeren na een eventuele promotie. In ruil kreeg hij 2/3evan de aandelen van de voetbalclub. Het restant bleef in handen van de staat, zonder dat die financieel over de brug hoefde te komen.

Binnen anderhalf jaar keerde Monaco terug op het hoogste niveau. Daarna pakte de Rus de zaken groot aan, geholpen door de Portugese zaakwaarnemer Jorge Mendes. AS Monaco nam voor €125mln drie spelers uit zijn stal in dienst: de middenvelders Moutinho en James Rodriguez (van Porto) en de steraanvaller Radamel Falcao (van Atletico).

Elite

Natuurlijk leidde dit tot onrust bij de ‘elite’ en bij de UEFA. Maar zolang Monaco geen Europees voetbal speelde, hoefde de club niet te voldoen aan de regels van de financial fair play. Dat zou snel veranderen, want binnen een jaar plaatste Monaco zich voor de Champions League. In Frankrijk was er een protest onder de clubs tegen dit exorbitante beleid van Monaco, die vanwege de fiscale voordelen voor buitenlandse spelers een deloyale deelnemer aan de competitie werd gevonden.

Sommige clubs hadden overigens geen bezwaar, want Monaco beloofde vooral ook op de Franse markt te investeren. Zo kocht de club van Valenciennes de talentvolle verdediger Isimat-Mirin, zodat de Noord-Franse club die zomer een bankroet kon afwenden. Ook Lyon steunde Monaco nadat de transfer van de 17-jarige Martial voor €5mln ervoor had gezorgd dat Lyon voldeed aan de financial fair play regels en zich kon inschrijven voor de Ligue 1 en mocht deelnemen aan de Europa League.

Maar ondanks de steun van Paris SG, Lyon en Valenciennes was er een meerderheid tegen de komst van Monaco. Er werd een oplossing gevonden door Monaco te verplichten om €50mln af te dragen aan de Ligue ter compensatie voor de fiscale voordelen van het land. Monaco vocht dit aan want het voelde toch als een boete. De club zou bij het Hoogste Franse Hof in het gelijk worden gesteld en kreeg in augustus 2014 het ingelegde bedrag teruggestort.

Het schetst een beetje de situatie waarin Monaco verkeerde toen het door de Russische eigenaar werd opgetuigd. Omdat voorzitter Rybolovlev wel ambities had met de club moest er toch extra geld worden geïnvesteerd en daarom werden manieren gezocht om dit mogelijk te maken. Natuurlijk wilde Monaco graag spelen in de Champions League en om dit doel te bereiken waren diepte-investeringen noodzakelijk. In het voorjaar van 2014 werd dit doel bereikt, maar niet zonder horten en stoten. De selectie was op niveau gebracht. Behalve de drie al genoemde topspelers werden ook de ervaren verdedigers Eric Abidal (van Barça) en Ricardo Carvalho (van Real Madrid) aangetrokken, plus de middenvelder Jeremy Toulalan (van Malaga), plus enkele jeugdspelers zoals Isimat-Mirin, Martial, Kondogbia  Uit de eigen jeugdopleiding kwamen nog twee spelers: Yannick Ferreira Carrasco en Valère Germain. Tegelijkertijd meldde zich nog een talent bij de junioren: de 14-jarige Kylian Mbappé.

Monaco eindigde in dit eerste seizoen op de 2eplaats nadat het zelfs enkele weken brutaal aan kop had gestaan. Een herhaling van de stunt om als promovendus kampioen te worden (zoals in 1978 was gelukt) zat er echter niet in. Dat had mede te maken met het feit dat Radamel Falcao bij een bekerduel tegen een vierdeklasser zijn kruisbanden scheurde. Dit moment maakte de Russische eigenaar erop attent dat investeren in voetbal heel fragiel is. Hoe kon de aan Atletico Madrid betaalde transfersom van €62mln ooit nog rendabel worden? In deze periode zocht de leiding van Monaco naar mogelijkheden om eigen investeringen zo te verantwoorden dat ze binnen de regels van de UEFA vielen. Waarschijnlijk is toen het plan geboren om via een gekunstelde route eigen geld binnen te halen.

Henri van der Aat

In ieder geval kwam Henri van der Aat toen in beeld bij de club. Hij had de opdracht om nieuwe sponsors aan de club te binden. Of hij deze opdracht alleen aanvaarde om op die manier AIM binnen te sluizen bij de club is niet duidelijk. In ieder geval had hij geen echte baan bij de club, kwam hij niet in het organigram voor en had hij zelfs geen officiële visitekaart voor de club maar een gestencild velletje, hetgeen vrij armoedig overkwam en zeker niet paste bij een club als Monaco. Wat Van der Aat precies heeft gedaan in Monaco, behalve bij wedstrijden contact leggen met mogelijke kleine sponsoren, is nooit duidelijk geworden. Vast staat dat hij binnen een paar maanden in stilte is vertrokken, waarschijnlijk na een aanvaring met de clubleiding of tenminste met prins Albert. ‘Opeens was hij verdwenen en niemand weet waarheen of wat de reden is van zijn onverwachte vertrek,’ luidde de lezing van een insider bij de club, toen ik er in februari 2015 naar vroeg omdat ik de goedlachse landgenoot niet meer tegenkwam bij wedstrijden van de club.

Ook staat vast dat de ‘verzonnen constructie’, die door Football Leaks is blootgelegd, nooit is geëffectueerd. En dat heeft alles te maken met twee zaken die in de laatste week van augustus 2014 speelden. Allereerst de ontmoeting van een vertegenwoordiger van de UEFA, Andrea Traversa, op 26 augustus met directeur Vadim Vasiljev in Hotel Metropole, waarvan Football Leaks melding maakt. Die was niet zo geheim en exclusief, zoals wordt gesuggereerd. Op die bewuste dag was het UEFA-bestuur met alle commissies etc. tijdelijk voor een jaarlijks congres een week in het vorstendom. Meestal verblijven de bobo’s dan in de luxerestaurants van het Metropole Hotel, Hotel de Paris, Fairmont Hotel, Monte Carlo Bay of het Meridien Hotel-Beach Plaza. Alle congresleden verdienen wel waardig onderdak. Maar in het Metropole Hotel speelt AS Monaco zeker een thuiswedstrijd en zal het diner waarschijnlijk niet eens in rekening zijn gebracht omdat het bekende hotel en AS Monaco onder hetzelfde bedrijf (Société Bains de Mer) vallen. Kortom, het was een ‘goedkope’ ontmoeting tijdens een congres.

Waarschijnlijk maakte Traverso toen duidelijk dat Monaco beter niet deze constructie moest voorleggen aan de commissie. Inmiddels was de ambitie van voorzitter Rybolovlev ook al bekoeld. Hij was er al achter gekomen dat AS Monaco nooit met de grote clubs kon concurreren, bij gebrek aan grote sponsoren en een massaal publiek. De hoop dat hij Cristiano Ronaldo kon kopen via zijn connecties met Jorge Mendes, zoals in het vorstendom werd beweerd, was al flink gedaald. Daarbij had hij privé enkele andere kwesties (o.a. een echtscheiding die hem miljarden zou kosten), zodat hij steeds minder tijd en geld voor zijn voetbalhobby over had. Deelname aan de Champions League was wel een serieuze ambitie maar de club wilde zich weer toeleggen op de oude roeping, namelijk het ontwikkelen van talenten en die met goede winsten doorverkopen. Onder prins Rainier was dit de politiek van de club geweest en met succes. Vijf spelers van de Franse WK-ploeg van 1998 kwamen uit de opleiding van AS Monaco, maar ook bekende spelers als George Weah, Adebayor, Yaya Touré en Aubameyang hadden een verleden bij de club.

Monaco had het financiële plaatje snel op orde als er tenminste nog een speler werd verkocht. Met de teruggave van €50mln van de Ligue en €80mln voor de verkoop van James Rodriguez aan Real Madrid was de club op de goede weg. Men moest eigenlijk snel van de dure Falcao af, zijn salaris was veel te hoog. Jorge Mendes beloofde dat hij zijn speler onder zou brengen bij Real Madrid of een andere grote club. Omdat alle vertegenwoordigers van de topclubs voor de loting van de Champions League (de hoogmis in deze congresweek) ook in Monaco waren, leek dat een redelijk voorstel. De deadline van 1 september naderde. Omdat Real Madrid na twaalf jaar de Champions League had gewonnen stond deze club centraal tijdens de loting op 28 augustus.

De fans van Monaco waren ongerust en hadden zich nog niet neergelegd bij een vertrek van de Colombiaanse steraanvaller. Op de eerste speeldag van de Franse competitie deed hij mee, op de tweede was hij reserve maar op de derde deed hij weer mee en maakte hij tegen Nantes het winnende doelpunt. Dat was op zaterdag 24 augustus. Monaco adverteerde na die wedstrijd met een portret van hem om de laatste seizoenkaarten aan de man te brengen. Op vrijdag 30 augustus zou die actie sluiten. Falcao was toen nog altijd niet verkocht. Zou hij dan toch blijven?

In de maling

Zaterdag 31 augustus meldde Falcao zich bij het stadion. Trainer Jardim kreeg te horen dat hij hem niet mocht opstellen. Falcao was zogenaamd geblesseerd en liep pontificaal over het veld naar de eretribune tussen Vasilyev en Mendes in. In de pauze twitterde hij dat hij naar Real Madrid zou gaan. Dat was iets te vroeg en iets te enthousiast. Monaco-fans, die toch een seizoenkaart hadden gekocht, voelden zich behoorlijk in de maling genomen.

Florentino Perez verbleef in het Meridien Hotel en werd overvallen door de tweet. Eigenlijk zou de deal die avond worden afgerond maar de Madrileen veranderde meteen zijn plan en zei tegen zijn woordvoerder: ‘Als we nu Falcao kopen kunnen we net zo goed de sleutels van de club overdragen aan Jorge Mendes. Dat gaat dus niet gebeuren.’

Florentino legde snel contact met Manchester United en kocht bij die club de Mexicaanse spits Javier Hernandez (Chicharito) op voorwaarde dat de Engelse club Falcao van Monaco zou huren. De Engelse club ging akkoord en hielp Monaco van het dure salaris van de Colombiaanse spits af. Met deze actie zette de voorzitter van Real Madrid vooral Jorge Mendes stevig op het verkeerde been (het zou tot een vete leiden die uiteindelijk het vertrek van Cristiano Ronaldo tot gevolg had). Iedereen was tevreden behalve Falcao en het misleide publiek van Monaco. En de mensen van AIM, die een commissie van twee miljoen euro misliepen, want Monaco had die vage constructie helemaal niet meer nodig.

Ondanks alles zou Monaco zonder James Rodriguez en Falcao de kwartfinale van de Champions League halen door Benfica en Arsenal uit te schakelen met de talenten Bernardo Silva, Kondogbia, Bakayoko, Ocampos, Carrasco en Martial. Het verdienmodel was begonnen. Binnen drie jaar zou Monaco voor een half miljard aan spelers verkopen en daarbij Falcao na twee jaar terugkrijgen en met hem als aanvoerder zowaar landskampioen worden. Het onmogelijk geachte bleek toch mogelijk op een legale manier, zonder sideletters.

Jurriaan van Wessem
Jurriaan van Wessem (1960) is historicus en journalist. Hij was onder meer eindredacteur voor het voetbalmaandblad Elf, was medewerker van De Volkskrant en La Gazzetta dello Sport en werkte als correspondent voor de GPD-bladen. Door zijn activiteiten en verblijf in het buitenland heeft hij een brede visie op het internationale voetbal.