NieuwVoetbal

Door heel Nederland liggen de sporen van de voetbalgeschiedenis – ook in jouw regio

Het Nederlandse voetbal gaat terug tot de eerste wedstrijd in Leidschendam in 1854. Door heel het land liggen sporen van die voetbalgeschiedenis van meer dan anderhalve eeuw, zo blijkt uit mijn nieuwe boek De gele kaart van Neeskens. Op onderstaande kaart kan je al zien wat ik in jouw regio heb gevonden.

Voetbal is de grootste cultuur ter wereld. Dat ondervond de Engelse wetenschapper Desmond Morris in ieder geval tijdens zijn onderzoek naar deze sport. ‘Al gauw kreeg ik in de gaten dat elk centrum van voetbalactiviteiten, elke voetbalclub, in elkaar zit als een kleine stam, compleet met stamterritorium, stamoudsten en andere soorten stamleden.’

Het leidde in 1981 tot het boek Spel om de bal, een hoogtepunt van de internationale voetballiteratuur. Het was niet de traditionele opsomming van helden en hoogtepunten, maar een studie naar alle rituelen en gewoontes. Morris toonde als eerste wetenschapper aan dat het voetbal niet zozeer een sport is, maar eerder een cultuur – óók in Nederland.

Ook in onze eigen samenleving is die culturele dominantie goed zichtbaar. Een Nederlander woont gemiddeld 1,6 kilometer van een voetbalveld. Er is geen enkele andere sport, die zich zo fijnmazig over ons land heeft verspreid. Verder zijn er méér voetbalclubs dan musea en méér voetbalvelden dan kerken. Dat maakt deze sport niet belangrijker dan musea of kerken, maar toont wel aan dat het voetbal inderdaad een cultuur is, waarbij grote groepen zijn verbonden via rituelen, regels en gebruiken. De onderlinge herkenning is zo groot dat taalverschillen ondergeschikt zijn. Zet een Angolees, een Koreaan en een Zweed in een Argentijns voetbalstadion en ze snappen allemaal wat er op het veld gebeurt.

(Tekst gaat verder na foto)

HFC – HBS vóór de invoering van het strafschopgebied. Bij het goal zijn daarom twee halve cirkels, die later dat jaar werden vervangen door het strafschopgebied, zoals wij dat nu kennen. Foto via het Noord-Hollands Archief

‘In tegenstelling tot zo vele stamgemeenschappen die tegenwoordig op de rand van de afgrond balanceren, is het een krachtige, wijdverspreide en bloeiende broederschap,’ concludeerde Morris daarom in 1981 over de voetbalcultuur. Dat maakt het zo vreemd dat we in ons land zo ontzettend weinig weten over de historische achtergronden. Waar liggen in Nederland dan de sporen van die voetbalcultuur? Er is amper iets van bekend.

En dan is er ook nog eens heel veel veranderd sinds het onderzoek van Morris, met een invloed die veel verder gaat dan alleen het voetbal zelf. Voetballers worden vernoemd in straatnamen en verdringen zo de zeehelden en 17e-eeuwse politici. Staatshoofden bemoeien zich met de aanvoerdersbanden van het nationale elftal. Binnen de Tweede Kamer wordt de aanwezigheid van het Nederlands staatshoofd op een WK voetbal beschouwd als een traditie.

De historische achtergronden weten we alleen niet. Welke voetballer kreeg als eerste een straatnaam? En waar was dar? En waar stond het eerste standbeeld van een Nederlandse voetballer. Het wordt nergens bijgehouden.

De gele kaart van Neeskens bevat 111 verhalen over ijkpunten van het Nederlandse voetballer sinds 1854. Het is bedoeld als aanzet voor meer onderzoek, ook in jouw regio. Hier kopen.

Waardeer deze site!

Onze content is gratis. Vond je het de moeite waard? Dan kun je dat laten blijken met een kleine financiële bijdrage.

Mijn gekozen waardering € -

Jurryt van de Vooren
https://sportgeschiedenis.nl
Specialist in sporterfgoed. Al meer dan 25 jaar de enige Amsterdammer, die is afgestudeerd op Feyenoord.