Voetbal

Een wijsheid van George Knobel: voetbal is oorlog

Het is maar de vraag of Rinus Michels verantwoordelijk is voor de wereldberoemde uitspraak Voetbal is oorlog. De oudste melding van deze wijsheid komt namelijk uit Maastricht.

George Knobel van MVV

Taalkundige Ewoud Sanders schreef in 2005 in NRC Handelsblad over de beroemdste uitspraak van Michels en vond als oudste bron een interview met de Ajax-coach op 10 maart 1971 in Het Algemeen Dagblad. Hierin zei hij: ‘Topvoetbal is zoiets als oorlog. Wie netjes blijft, is verloren.’

Niet helemaal letterlijk dus, maar dit zou wel het begin zijn geweest van de gevleugelde uitdrukking ‘Voetbal is oorlog‘.

Sportjournalist Ed van Opzeeland heeft echter naar eigen zeggen al in december 1966 die uitdrukking in de mond van Michels gelegd. Ajax had toen net Liverpool uitgeschakeld voor de Europa Cup 1, wat voor zowel de Amsterdamse club als voor spelers als Johan Cruijff de internationale doorbraak was. Liverpool was in die tijd ’s werelds beste elftal, maar was desondanks ten onder gegaan tegen de Amsterdammers – onder meer tijdens de legendarische Mistwedstrijd in het Olympisch Stadion.

Tegen Henri van der Steen zei Van Opzeeland in het Brabants Dagblad van 5 september 2005: “Ik werkte voor de wekelijkse uitgave van Revue.Na die sensationele wedstrijden tegen Liverpool heb ik Michels geïnterviewd. Bij het uitwerken van dat interview zocht ik nog een mooi slot. Toen bedacht ik ‘Voetbal is oorlog‘. Michels heeft dat nooit gezegd, hij had het wel kúnnen zeggen. Hij heeft het later trouwens zelf overgenomen.”

MVV

Toch was de uitspraak Voetbal is oorlog in 1969 bij niemand bekend, zo blijkt uit Het Limburgsch Dagblad van 17 november 1969. De krant schreef toen dat MVV uit Maastricht een groot zwart bord had opgehangen in de kleedkamer met de tekst Voetbal is oorlog.

Het letterlijke bericht: ‘In MVV’s kleedkamer hangt sinds kort een groot zwart bord waarop in witte, rood omrande letters staat te lezen: Voetbal is oorlog. Vorig seizoen, toen MVV er zo moeilijk voor stond, hing er, een bord met het opschrift: 1969, het jaar dat MVV niet degradeert. Dit laatste was het werk van psychiater drs. J. van Zundert, lid van het medisch team van MVV, die ten stelligste ontkende dat „voetbal is oorlog” ook zijn idee zou zijn. Het bord zal daarom met bekwame spoed worden verwijderd. Hij kon eens kwalijke gevolgen hebben…’

Interessant aan dit artikel is dat er geen enkele verwijzing was naar Rinus Michels. In 1969 was zijn beroemde uitspraak dus helemaal niet bekend – in ieder geval niet in Maastricht. Twee weken later hing dat bord er trouwens nog steeds, aldus opnieuw Het Limburgsch Dagblad. ‘Het hangt er op bevel van Knobel en het blijft daar hangen.’

Waarmee Knobel de bedenker zou zijn en niet Michels!

Ajax

Ook gek is dat de Ajax-bladen zelf ook niet voetbal en oorlog in één zin gebruikten, niet in 1966 en niet in 1971. Pas in 1974 schreef Ajax voor de eerste keer in zijn clubblad over de vermeende uitspraak van Michels, acht jaar ná dat gesprek met Van Opzeeland.

Als we trouwens naar het buitenland kijken, zien we dat de vergelijking tussen voetbal en oorlog nog veel ouder is. Op 11 december 1905 bijvoorbeeld stond in The Minneapolis Journal: ‘Football is war, and war is hell.’ En zo zijn er nog veel meer vergelijkbare Engelstalige citaten uit die tijd.

In onze tijd schrijven we graag Voetbal is oorlog graag toe aan Rinus Michels, maar het is de vraag of dit terecht is. Wat wél zeker is, is dat de Ajacied dit nooit zelf zo heeft gezegd. Daarmee geven de eer voor Nederland aan George Knobel, die deze spreuk in 1969 in de kleedkamer van MVV liet opgehangen.

Advertentie


Reserveer bij bol.com

Jurryt van de Vooren
http://Sportgeschiedenis.nl
Jurryt van de Vooren is sporthistoricus. Auteur van 'Amsterdam 1928' en de Bosatlas van het Nederlandse voetbal. Bezig met boekenserie over Amsterdam en sport. Nog steeds de enige Amsterdammer die is afgestudeerd op Feyenoord.