Voetbal

Geboren op 11 juni 1908: Law Adam

Law Adam is de bedenker van de schaarbeweging. Hij werd maar 32 jaar oud.

Zoals zo veel voetballers vroeger is Law Adam geboren in Nederlands-Indië – op 11 juni 1908. Hij belandde al snel in Den Haag, waar hij een belangrijke speler werd bij HVV. Als negentienjarige vertrok Adam naar Zwitserland voor zijn studie en sloot zich aan bij de Grasshoppers. Daar groeide hij uit tot een van de beste rechtsbuitens van Europa en werd zelfs opgeroepen voor het Zwitserse elftal.

Zoals Het Vaderland in 1941 schreef: ‘Zijn populariteit was hier zelfs zoo groot, dat de technische commissie van den Zwitserschen Voetbalhond zich in het jaar 1929 gerechtigd achtte bij wijze van hooge uitzondering gebruik te maken van de bevoegdheid die het reglement der wedstrijden om den Europabeker (tusschen Hongarije, Italië, Oostenrijk, Tsjecho-Slowakije en Zwitserland) bood om een reeds geruimen tijd in Zwitserland wonenden en spelenden buitenlander in het Zwitsersche nationale elftal op te nemen.’

Een jaar later werd Adam in zijn geboorteland opgeroepen om te debuteren tegen – nota bene – Zwitserland. Voetbaljournalist Ad van Emmenes merkte hierover op: ‘Tegen dit besluit rees oppositie van voetbalpolitieke kant. Er werden door leden van de Bondsvergadering vragen gesteld aan het Bondsbestuur of het nu zo maar mocht, dat iemand in het Nederlands Elftal werd gekozen, die niet eens speler was van een Nederlandse club.’

Ondanks deze discussie selecteerde de KNVB deze Nederlandse Zwitser, zodat Adam tegen zijn eigen land debuteerde. Een fijne pot, want Zwitserland won met 6-3. En wat is er dan beter dan buitenlanders de schuld geven, dacht W. Dorenbos, de voorzitter van Blauw-Wit uit Amsterdam. Hij vroeg onder meer aan het KNVB-bestuur: ‘Acht het bestuur het geen ernstig precedent dat geschapen is door de verkiezing van ’n speler in het Nederlandsch elftal, die reeds gedurende 3 jaren niet meer in Holland in competitiewedstrijden is uitgekomen?’

Wat hierop het antwoord was, kan ik helaas niet achterhalen, maar waarschijnlijk haalde het bondsbestuur achteloos zijn schouders op. Adam bleef namelijk in Oranje en speelde tien interlands als speler van de Grasshoppers. In 1933 moest hij stoppen met Oranje nadat bij hem een slecht functionerend hart was geconstateerd. Het zou later zijn dood worden.

Mijn hart begint zich te roeren en ze hebben nu een mooie voorsprong, dus kan ik mij nu wel aankleden.

De schaarbeweging

Law Adam wordt beschouwd als uitvinder van de schaarbeweging. In 1934 bijvoorbeeld, toen hij weer was teruggekeerd naar HVV, speelde hij tegen Emma uit Dordrecht. De verslaggever van De Vaderlander wist niet wat hij zag: ‘Bij H.V.V. was het wederom Law Adam die iedereen verwonderd deed staan van zijn handigheid om tegenstanders te passeeren: het moet voor de verdediging van Emma wel om moedeloos te worden zijn, want telkens als de bal bij Adam was, dreigde er gevaar voor de Dordtsche veste.’ Het werd 7-1 voor HVV.

Er zijn echter mensen, die zeggen dat Ajacied Piet Keizer de schaar heeft uitgevonden. Gelukkig bestaat er een beschrijving van de passeerbeweging van Adam, zodat er bewijs is dat dit niet zo is. In het boek Als de kraaien overvliegen’gaf ooggetuige Max Colthoff de volgende beschrijving:

“Als ik het goed heb (beweegt linkerbeen in cirkelvorm tegen de klok in) ging het zo, dat-ie de bal opdreef en met zijn linkervoet rechts om die bal heenging. Doordat-ie dit deed van binnen naar buiten, ging de tegenstander daarin mee, en dan liep Law met de bal aan het rechterbeen door langs de tegenstander in kwestie. Die man was uitgespeeld, doordat-ie niet naar de bal keek, maar naar het lichaam. Het gebeurde altijd aan de rechterkant van het veld. De tegenstander ging de linkerkant uit en dan ging hij er rechts voorbij.”

Helaas voor zijn medespelers maakte Adam het ook wel eens te gek, zodat zijn acties stierven in schoonheid. Na een indrukwekkende dribbel liep hij zich volkomen vast en kon de tegenstander er met de bal vandoor.

Gestorven op het veld

Adam was één van de beste voetballers van zijn tijd, ondanks zijn slechte hart. Nadat hij naar Nederlands-Indië was verhuisd, bleef hij met zijn sport doorgaan. Dat was niet verstandig, want tijdens een wedstrijd stierf hij. Ook hiervan is een ooggetuigeverslag bewaard gebleven.

Matty Verkamman citeerde scheidsrechter W.A. Lambeck, die in Soerabaja de wedstrijd tussen Thor en Anasher leidde. In de achtste minuut van de tweede helft verliet Adam het veld, nadat hij al twee keer had gescoord en drie assists had gegeven. Hij liep met de hand op zijn hart en de scheids vroeg of het ernstig was.

“Nee, maar mijn hart begint zich te roeren en ze hebben nu een mooie voorsprong, dus kan ik mij nu wel aankleden.” Lambeck schreef in een brief aan tijdschrift ‘De Scheidsrechter’ wat er daarna gebeurde: ‘Toen ik na het laatste fluitsignaal in de kleedkamer kwam, lag Law Adam op de masseertafel, geheel blauw. De onmiddellijk ontboden geneesheer en de hartspecialist probeerden de levensgeesten op te wekken door hem injecties in de hartstreek te geven. Een halfuur later kon slechts de dood worden geconstateerd. Zijn clubliefde had hij met de dood moeten bekopen.’

Law Adam is slechts 32 jaar geworden.

Advertentie

Reserveer bij bol.com

Jurryt van de Vooren
http://Sportgeschiedenis.nl
Jurryt van de Vooren is sporthistoricus. Auteur van 'Amsterdam 1928' en de Bosatlas van het Nederlandse voetbal. Bezig met boekenserie over Amsterdam en sport. Nog steeds de enige Amsterdammer die is afgestudeerd op Feyenoord.