Hoi Ryan Flamingo! Dit zijn de namen van Joodse PSV-ers die in de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord

Tijdens de huldiging van PSV wilde Ryan Flamingo een liedje zingen over springende Joden. Het kan daarom geen kwaad om te vertellen over de Joodse geschiedenis van deze club.

Joris Kaper (rechts) in 2022 tijdens de Nationale Sportherdenking, aan het begin van zijn onderzoek naar PSV

Hartelijk welkom in de overblijfklas, Ryan Flamingo.

Volksclub PSV

We gaan je vandaag wat vertellen over de geschiedenis van je club, die midden in de samenleving staat. Dat heb je met volksclubs.

Eigenlijk is PSV een soort van samenvatting van alles wat je in de maatschappij vindt. Het is een echte Brabantse vereniging, maar in de meer dan honderd jaar aan geschiedenis zijn er ook veel andere invloeden geweest, die PSV hebben gemaakt zoals het nu is.

Philips haalde tenslotte overal werknemers vandaan, ook uit het buitenland. Het bedrijf begon met zijn eigen sportverenigingen in de hoop dat die arbeiders daar lid van wilden worden. Ze werden niet verplicht, maar het werd ze wel zo makkelijk mogelijk gemaakt om zich aan te sluiten bij PSV.

Dat is dan ook de reden dat PSV nooit een katholieke club is geweest, zoals tot een halve eeuw geleden de gewoonte was in het verzuilde Noord-Brabant. Zo’n beetje alle sportclubs in die provincie waren katholiek, maar PSV dus niet. Veel Philips-werknemers hadden namelijk een ander geloof, of helemaal niet, en die zouden anders nooit bij PSV zijn gegaan. Alleen dat al maakt jouw club heel bijzonder.

Hier kopen

Kaart

Met dat stomme liedje van je verwees je vast naar Ajax en Amsterdam, omdat nog steeds het vooroordeel heerst dat alleen daar de Joodse mensen wonen. Dat is niet zo, want Joodse mensen wonen in heel Nederland – vroeger ook trouwens. Ik kan dat uitgebreid uitleggen, maar met behulp van één kaart wordt alles duidelijk.

Hierop staan alle plaatsen, waar Joodse voetballers woonden, die in de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord. Tot nu toe zijn er voor het onderzoek bij het Voetbalmonument méér dan duizend namen gevonden van deze slachtoffers in de Holocaust in het Nederlandse voetbal!

Ook PSV verloor zo leden, blijkt uit een boek van Joris Kaper, dat vorig verscheen. Hierin staan de namen van zeventien PSV-ers, die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Er zaten militairen bij, slachtoffers van bombardementen, van het verzet én Joodse mensen.

En dit zijn de namen van de Joodse leden van PSV, die zijn omgekomen.

Salomon Hertzberger

Voetballer en atleet bij PSV. Speelde in het eerste elftal van PSV tussen 1921 en 1927, later bij MVV en EVV. Op 28 februari 1943 is hij vermoord in Auschwitz. Zijn naam staat niet op het KNVB-monument.

Ignacz Klein

Masseur, conditietrainer en in seizoen 1927-1928 hoofdtrainer van PSV. Hij had een sportzaak waarvoor hij adverteerde in clubblad De PSV’er. Vader van jeugdlid Mör Klein. Op 31 januari 1943 is hij vermoord in Auschwitz. Zijn naam staat niet op het KNVB-monument.

Het kampioenselftal van PSV in 1929 met staand tweede van rechts masseur Ignácz Klein, foto uit het publieke domein via Wikicommons. Daarna met Gemini ingekleurd.

Mör Klein

Jeugdlid van PSV, zoon van Ignacz Klein. Op 31 januari 1943 is hij vermoord in Auschwitz. Zijn naam staat niet op het KNVB-monument.

Alexander Rijskind

Lid van PSV. Kwam in 1939 als Joodse vluchteling vanuit de Sovjet-Unie. Op 31 januari 1943 is hij vermoord in Auschwitz. Zijn naam staat niet op het KNVB-monument.

Emanuel Wijzenbeek

Speler van PSV, werkte bij Philips. Hij was actief in het verzet. Op 15 mei 1944 werd hij vermoord in Auschwitz. Zijn naam staat niet op het KNVB-monument.

Het zit er dik in, Ryan, dat PSV de komende jaren nog heel veel kampioenschappen behaalt. Denk dan even terug aan dit overblijfklasje voordat je weer een liedje gaat zingen.