Op grote sporttoernooien is er geen plek voor een eerbetoon voor de slachtoffers van oorlog en geweld

Het IOC verbiedt een eerbetoon voor omgekomen sporters in Oekraïne. Tien jaar geleden weigerde de FIFA ook al eens om stil te slaan bij de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog.

Poppy’s op een gedenkplaats voor slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog. Foto Gerard Dutton uit het publieke domein via WIkimedia

De Oekraïense skeletonner Vladyslav Heraskevytsj wilde met een helm in actie komen met afbeeldingen van sporters die zijn omgekomen tijdens de oorlog in zijn land. Mag niet, zegt het IOC, omdat dit propaganda zou zijn. Met deze kille opstelling van de belangrijkste sportbestuurders ter wereld maakte de wereld tien jaar geelden ook al eens kennis.

Ik wil tegen de FIFA zeggen dat ze eerst maar eens hun eigen zaakjes op orde moeten krijgen

Klaproos

Op 11 november 2016 speelden Schotland en Engeland een onderlinge WK-kwalificatiewedstrijd. Die dag is heel belangrijk in Groot-Brittannië vanwege het einde van de Eerste Wereldoorlog op 11 november 1918. Uit respect voor de miljoenen slachtoffers duikt dan overal het symbool van de klaproos op, de poppy, gebaseerd op het gedicht In Flanders Fields van John McCrea.

De internationals uit Engeland, Schotland, Wales en Noord-Ierland speelden daarom met een zwarte armband met de klaproos, maar nog vóór de wedstrijd kwam de FIFA met een verbod. Het zou een politieke uiting zijn en daarmee in strijd met de regels, zoals vastgesteld door de International Football Association Board, de spelregelcommissie. Bij een eerdere vergelijkbare affaire in 2011 liet de FIFA de zaak uiteindelijk rusten, ondanks waarschuwingen voor eventuele sancties.

Op orde

Het werd in 2016 een politieke affaire toen ook premier May zich ermee bemoeide. “Onze voetbalspelers willen hun erkenning en respect uiten naar de mensen die hun leven hebben gegeven voor onze veiligheid. Ik denk dat het vanuit ons een duidelijke boodschap is dat we willen dat onze spelers die klaproos kunnen dragen. Ik wil tegen de FIFA zeggen dat ze, voor ze ons zeggen wat te doen, eerst maar eens hun eigen zaakjes op orde moeten krijgen.”

De vier teams negeerden allemaal het verbod. Engeland en Schotland speelden met de zwarte armband, waar supporters van Wales en Noord-Ierland de poppy toonden tijdens hun wedstrijden. De betreffende bonden kregen allemaal een boete, variërend van 14.000 tot 42.000 euro. Zelfs een puntenaftrek of een schorsing was mogelijk geweest, een risico dat de voetballanden allemaal bewust namen.

Na enkele maanden ruzie stemde de FIFA in 2017 toch in met speciale armbanden tijdens voetbalwedstijden, óók de poppy. De opgelegde boetes zijn daarom nooit betaald.

OneLove

Wat sindsdien wél of niet is toegestaan als politieke uiting, werd alleen niet helemaal duidelijk.

Bij het WK voetbal in Qatar werd in ieder geval de OneLove-aanvoerdersband verboden op straffe van een gele kaart. Onder deze enorme druk bezweek de KNVB, die in de maanden daarvoor nog met veel bombarie de actie had aangekondigd. De bond durfde duidelijk niet hetzelfde risico te nemen als Engeland en Schotland in 2016.

En ook nu is er dus weer verwarring wat wél en niet mag in de internationale sport. Vooralsnog lijkt het erop dat daders als Rusland worden beloond met een einde van de sportieve boycot en dat slachtoffers als Oekraïne worden gestraft als ze de omgekomen sporters in hun land eren.