NieuwVoetbal

Precies 125 jaar geleden werd de eerste voetbalwedstrijd gestaakt: een ooggetuigenverslag

Op 18 december 1898 staakte scheidsrechter Herman Tromp de voetbalwedstrijd tussen Sparta en RAP wegens aanhoudende onrust op en rond het veld. Het was voor de eerste keer in het Nederlandse voetbal dat dit gebeurde.

RAP in 1898

Het Rotterdamse Sparta en het Amsterdamse RAP behoorden eind negentiende eeuw tot de beste ploegen van ons land. RAP was op dat moment zelfs heersend landskampioen, de eerste uit de Nederlandse voetbalgeschiedenis. Hun onderlinge wedstrijd was dan ook één van de belangrijkste van het seizoen met zo’n 2000 toeschouwers langs de lijn.

Free-kick

Er werd in Rotterdam gespeeld op het Schuttersveld, nog ver voor de oplevering van het Kasteel. Vlak voor het einde stonden de bezoekers zeer riant voor met 1-4, waar een deel van het thuispubliek wat moeite mee had. Het ging mis toen Sparta een hoekschop claimde, wat scheidsrechter Tromp afwees.

‘Groot, ontzettend groot was de ontnuchtering toen Tromp in plaats van een corner-kick aan Sparta een free-kick aan R. A. P. toe stond,’ meldde verslaggever B.J. Zuyderhoff in Het Sportblad vier dagen later in een uitvoerig ooggetuigenverslag. Het publiek, ‘of liever enkele kwajongens in welker nabijheid het feit was voorgevallen’, schreeuwde zich de kelen schor. ‘Zij waren begrijpelijkerwijze toch al ontstemd over het vreemde verloop van den match. Zij konden zich niet inhouden en begonnen te blaeren toen Tromp de free-kick wilde laten nemen.’

Op zich hoefde dat geen probleem te zijn, want toeschouwers maakten 125 jaar geleden ook al lawaai rond een voetbalveld. Toch wilde Tromp de wedstrijd pas hervatten als iedereen stil was. Onterecht, aldus Zuyderhoff: ‘Zijn plicht was geweest om door te laten spelen. Met omstanders heeft hij niet te maken zoolang zij geen afbreuk doen aan het spel. En dit doet men toch niet door blaeren, want daar zou men applaudiseeren ook wel mogen gaan verbieden.’

Het publiek richtte zich daarop massaal tegen Tromp. ‘Nog zal ik dit tumult in geen enkel opzicht verdedigen, en mijn afkeuring erover blijven uitspreken, maar ik kan niet anders dan zeggen dat ik het mij volkomen verklaar, dat ik het begrijp dat dit het gevolg zijn moest.’

Tromp bleef wachten, om uiteindelijk onverwacht de wedstrijd helemaal stil te leggen, zonder waarschuwingen vooraf. Zoiets was nog nooit eerder gebeurd in de jonge voetbalgeschiedenis van ons land. Na afloop werd het zelfs nog erger, omdat de Amsterdamse spelers werden belaagd door boze Sparta-supporters. Ze werden daarom onder politiebegeleiding naar het stadion gebracht.

Straatjongens

Zuyderhoff legde de hoofdverantwoordelijkheid vooral bij de scheids, maar niet elke medewerker van Het Sportblad was het hiermee eens. Enkele pagina’s na het verslag van Zuyderhoff oordeelde columnist Hidalgo, zélf Rotterdammer, dat de Sparta-supporters zich als kinderen hadden gedragen, ‘neen, als straatjongens, en geheel en al bewees óf van voetbal niets af te weten óf door partijzucht zoover gedreven te zijn, dat het den wedstrijd geheel in de war wilde sturen. Kortom de houding van het publiek was gemeen en laag.’

De consequenties waren volgens hem niet te overzien voor de nog jonge voetbalsport: ‘De dames zullen, die tot nog toe zelden de wedstrijden bijwoonden, doch welke juist Zondag in grooten getale waren opgekomen, weder wegblijven, daar onder een zoodanig publiek, de sport haar afschuw, in plaats van belangstelling zal inboezemen.’

De Voetbalbond zou misschien wel het besluit nemen om het Schuttersveld helemaal af te keuren vanwege de onveiligheid, waardoor Sparta geen thuisterrein meer zou hebben. Tenslotte werden de Amsterdamse spelers tot op het station in Rotterdam belaagd.

Kick Schröder

Tot slot kwam hoofdredacteur J.C. Schröder van Het Sportblad  aan het woord. Zeer pikant, want hij was tevens de aanvoerder van RAP, die zelf op het veld had gestaan. Schröder was daarmee niet bepaald neutraal, waarbij hij ook nog eens bekend stond om zijn vlijmscherpe pen, als één van de beste columnisten van zijn generatie.

Hij gooide dan ook heel veel olie op het vuur. ‘Krachtig dient het bondsbestuur hier in te grijpen, want het spel is te goed om in gevaar gebracht te worden door het ploertig optreden van een honderd of wat individuen, wier hersenen en fatsoen zijn omgekomen in het Rotterdamsche straatvuil. Jammer voor dat straatvuil zal men zeggen.’

Schröder had alvast een strafmaatregel verzonnen: ‘Art . 124 spreekt zeer duidelijk van een of meer thuiswedstrijden aan den vereeniging (op wier terrein door herhaalde overlast van het publiek het goede verloop van den wedstrijd geschaad wordt) te verbieden.’ Onder geen enkele voorwaarde wilde hij met RAP de wedstrijd opnieuw spelen. In plaats daarvan wilde hij dat RAP een reglementaire 5-0 overwinning kreeg toegewezen.

Daar was de Telegraaf het weer zeer mee eens, waarvoor – echt heel toevallig – Schröder óók werkte. Tegen dit mediageweld was Sparta kansloos, waardoor die reglementaire nederlaag inderdaad in de praktijk werd gebracht.

De wens na afloop van de commentatoren dat de staking een eenmalige affaire zou zijn, kwam niet uit. In het huidige voetbalseizoen zijn er tot nu toe 32 tijdelijke gestaakte wedstrijden geweest en twee, die voortijdig werden beëindigd.

Waardeer deze site!

Onze content is gratis. Vond je het de moeite waard? Dan kun je dat laten blijken met een kleine financiële bijdrage.

Mijn gekozen waardering € -

Jurryt van de Vooren
https://sportgeschiedenis.nl
Specialist in sporterfgoed. Al meer dan 25 jaar de enige Amsterdammer, die is afgestudeerd op Feyenoord.