Vlak voor aanvang van de finale van het WK voetbal van 1978 stapte Nederland van het veld

Het is zeer uitzonderlijk als een ploeg tijdens een grote finale weigert om te spelen. Nederland deed dat in 1978.

Scheidsrechter Gonella neemt René van de Kerkhof mee na protesten van de Argentijnen over de gipsen manchet om zijn gebroken hand. Foto uit het publieke domein via het Nationaal Archief

De spelers van Senegal keerden terug naar de kleedkamer tijdens de finale van de Afrika Cup. Daarna won het team alsnog.

Sag der Joker van een schiedsrichter dat ik een uur nodig heb om de opstelling te veranderen en een speler van de tribune te halen

Belachelijk

René van de Kerkhof speelde tijdens het WK van 1978 in Argentinië al vijf wedstrijden met een gips-bandage om zijn pols, wat voor geen enkele scheidsrechter aanleiding was geweest om in te grijpen. Officieel mocht dit niet, maar deze constructie werd gedoogd omdat het een kneedbare stof was, waarbij tegenstanders geen gevaar liepen.

De Argentijnse aanvoerder Daniël Passarella stapte desondanks naar scheidsrechter Sergio Gonella om hierover te klagen, vlak voordat de finale begon. Tot verrassing van het Nederlands elftal ging hij daarin mee. “We hebben toen de bandage met wat plastic omwikkeld,” zei Van de Kerkhof na afloop, “maar het was natuurlijk belachelijk.”

Op het moment zelf wilde hij het liefste meteen het veld verlaten. “Het was dat het elftal achter me stond en reageerde: Als jij niet speelt, dan spelen wij ook niet. Want anders was ik eruit gegaan.”

Het leek er zelfs even op dat bondscoach Ernst Happel weigerde om te spelen als Gonella inderdaad Van de Kerkhof zou wegsturen. “En daar schrok hij toch wel van”, aldus Van de Kerkhof over de arbiter. “Hij vond het toen ineens wel goed, als wij er dan maar een beetje schuimrubber om deden. Eerst wilde hij er alles af laten halen.”

De rel was bewust aangewakkerd door Argentinië om nog vooraf de tegenstander te beïnvloeden, en al helemaal de scheidsrechter. En dat lukte, want Van de Kerkhof was in de beginfase uit zijn concentratie. En Gonella floot in het voordeel van Argentinië.

Also goed

Jan Zwartkruis was in 1978 assistent-bondscoach. Elf jaar later blikte hij met Paul Onkenhout terug op het incident, toen nog voor de Leeuwarder Courant. ‘De imitatie mag er zijn,’ schreef Onkenhout over Zwartkruis, doe Happel nadeed. ‘Een denkbeeldig sigaretje in de mondhoek, een gebogen tred, het mengelmoesje van Duits en Nederlands.’

Johan Neeskens was volgens Zwartkruis de enige speler, die meteen doorhad wat er aan de hand was. “René mag niet spelen, schreeuwde Neeskens, want je moest echt schreeuwen om je in die heksenketel verstaanbaar te maken.”

“Also goed”, zei Happel. “Sag der Joker van een schiedsrichter dat ik een uur nodig heb om de opstelling te veranderen en een speler van de tribune te halen. Sag dat ze even moeten warten.”

Zwartkruis was er in 1989 nog steeds van onder de indruk. “Begrijp je? Die Happel wilde de hele bende een uur later wachten! Miljoenen televisiekijkers, de hele wereld had moeten wachten. Al was de president van Argentinië, Videla, de kleedkamer binnen gestormd, Happel had het elftal niet het veld op gestuurd. Niks mee te maken!

Zie je het voor je? Paniek alom, rennende mensen, zwetende officials, gekrijs op de tribune en Happel staat op z’n dooie gemak een sigaretje te roken.”

Nederland speelde dus toch en verloor na verlenging met 3-1. Dat deed Senegal dan toch beter.