NieuwWielrennen

16 juli 1951: Wim van Est in het geel

Op 16 juli 1951 was Wim van Est de eerste Nederlander ooit die in de Tour de France de gele trui aantrok. Dit historische moment was niet te horen op de Nederlandse radio.

Wim van Est in 1951

De Tour de France is een enorm mediaspektakel, ook in Nederland. Die aandacht is er niet altijd geweest, al was het maar omdat er tot 1936 geen enkele Nederlander meedeed aan deze wedstrijd.

De echte wielerliefhebbers die de Tour via de radio wilden volgen, moesten afstemmen op zenders uit België, Luxemburg en Frankrijk om te horen wat er die dag was gebeurd. In die landen werd dagelijks uitvoerig bericht, wat in Nederland niet gebeurde. Nadat Theo Middelkamp op 14 juli 1936 als eerste Nederlander een etappe won, raakte ons land echt in de ban. Het zorgde ervoor dat de Nederlandse radio op 22 juli 1936 voor de eerste keer aandacht besteedde aan de wielerronde met een praatje met wielerverslaggever Joris van den Bergh. De V.A.R.A. (met puntjes nog) was de omroep die hiervoor verantwoordelijk was. De luisteraar moest er wel de wekker voor zetten, want het was al om 7 uur ’s ochtends.

Er waren alleen nog steeds geen rechtstreekse verslagen, maar alleen terugblikken. In de Tour van 1950 bijvoorbeeld verzorgden de KRO en VARA gezamenlijk precies tien uitzendingen, ‘zolang de aanwezigheid van Nederlandse renners zulks de moeite waard maakt’. Zo was er tussen zaterdag 15 juli en zondag 23 juli geen enkele uitzending gepland. Jan Cottaar was daarbij de stem van dienst, met zo nu en dan een onderbreking van acht dagen.

En zo was het aan de vriendelijkheid van een Belgische radiomedewerker te danken dat de Nederlandse luisteraar op 16 juli 1951 wist dat Wim van Est zojuist als eerste Nederlander de gele trui had veroverd. Als die tenminste op de Belg had afgestemd, want het Cottaar was niet op een Nederlandse zender. Dit bericht bereikte Nederland pas de volgende dag. Gek werd Cottaar ervan: “De journalist in mij stond zich te verbijten van ellende: zulk nieuws en het dan niet heet van de naald te kunnen spuien!”

Die gele trui en andere Nederlandse successen – vooral de beroemde val van Van Est in een ravijn een dag later – zouden wel alles veranderen voor de Nederlandse radio. Vanaf dat moment waren er dagelijks twee uitzendingen vanuit Frankrijk met een finishverslag en een nabeschouwing. Twee keer per dag in plaats van tien per ronde: niets minder dan een mediarevolutie.

Het was alleen niet makkelijk, zo merkte Cottaar al snel, om een goed live-radioverslag te maken van de Tour. Het ging allemaal zo snel en wie was nou wie? Vooral de laatste meters voor de eindstreep waren pittig en helemaal tijdens een massasprint: overal armen, benen en hoofden. “Met één oog moest je er dan de overwinnaar uitpikken, met het andere de nummers twee en drie en… ja, dan moest je toch óók nog een oogje over hebben voor een paar Nederlanders.”

Jan Cottaar in 1959

Hij zag daarom het liefst die rijders die van kilometers afstand waren te herkennen. “Over de schrale en schriele Coppi hoefde je niet te twijfelen. Dolle Ferdinand (Kübler) merkte je ook altijd wel op, evenals zijn landgenoot, de mooie Hugo (Koblet), wijlen de vinnige Ockers, Graczyk, het mannetje Robic, Geminiani en anderen.”

Maar het liefst had hij iemand alleen op kop – urenlang. “Je kon dan heerlijk op je gemak het hele spelletje meter voor meter verslaan en met het gejuich van de menigte op de achtergrond, kreeg zo’n uitzending altijd de kleur die ze nodig had.”

Op 30 juni 1984 plaatste Het Leidsch Dagbladeen groot artikel over Cottaar, het laatste voor zijn dood. Gerard van Putten sprak met ‘de pionier van de wielerverslaggeving’. “Ik was me ervan bewust dat er honderdduizenden naar mij luisterden. Maar of het nou zo goed was wat ik deed, weet ik nu nog niet.”

Advertentie

Reserveer bij bol.com

Jurryt van de Vooren
http://Sportgeschiedenis.nl
Jurryt van de Vooren is sporthistoricus. Auteur van 'Amsterdam 1928' en de Bosatlas van het Nederlandse voetbal. Bezig met boekenserie over Amsterdam en sport. Nog steeds de enige Amsterdammer die is afgestudeerd op Feyenoord.